محمدصادق جنان‌صفت *

کنار هم قرار دادن انبوهی از گره‌های کور برهم سوارشده داخلی در درون سرزمین و همزمان شدن این تنگناها با دشواری‌های نفسگیر در سیاست خارجی و مقوله بسیار سرنوشت‌ساز گفت‌وگوها برای صلح هسته‌ای که در وین در جریان است نشانه‌هایی آشکار و پنهان نشدنی از پیچیده‌ترین موقعیت برای نظام سیاسی و نیز شهروندان ایرانی است. برای اینکه گره‌های کور انباشت شده بر هم در درون ایران را با چشم‌هایی باز ببینیم تنها می‌توان به سرگیجه گرفتن مجلس انقلاب و دولت انقلابی درباره بودجه 1401 اشاره کرد. بودجه 1401 کلاف سردرگمی شده است که ابهام و ناروشنی‌های آن بر روشنی‌ها و شفافی آن استیلا یافته است. مناسبات درونی اصولگرایان با یکدیگر و نیز داستان انتشار یک نوار صوتی از رخدادهای درون اصلی‌ترین نیروی نظامی-  سیاسی ایران و نیز مناسبات نه‌چندان دوستانه حقوق‌بگیران و مزد‌بگیران و پیشه‌وران خرده‌پا با نهاد دولت و نهاد مجلس به دلیل دلسردی از تامین منابع لازم برای افزایش درآمدها به اندازه تورم امسال نیز از گره‌های کور به حساب می‌آیند.

در بیرون از مرزها نیز همزمانی یورش روسیه به اوکراین در روزهای آینده با رسیدن مقوله حل پرونده هسته‌ای ایران به نقطه اوج شرایط را برای ایران دشوار کرده است. برخی شاید خرسند باشند که جنگ و نبرد احتمالی اوکراین به سود ایران است و غرب نمی‌تواند همزمان هم در اوکراین بجنگد و هم مساله ایران را دنبال کند. البته این یک نظریه است و مخالفان جدی دارد. برخی ناظران آگاه می‌گویند در صورتی که روسیه وارد نبرد نظامی در اوکراین شود و در وضعیتی که آمریکا و اروپا یکپارچه و متحد در برابر این حمله ایستاده‌اند این روسیه است که نمی‌تواند از ایران در هر مساله‌ای از جمله مقوله صلح هسته‌ای حمایت کند و ممکن است کار را به ناچار رها کند. در این صورت و در وضعیتی که چین نیز هرگز حاضر نیست منافع بلندمدت خود در اروپا و آمریکا و نیز در کشورهای حاشیه خلیج فارس را قربانی حمایت از ایران کند وضعیت بدتر خواهد شد.

واقعیت تلخ این است که گروهی از تندروها در ایران از سر آگاهی یا از سر لجبازی با اصلاح‌طلب‌های سیاسی در ایران و نیز برای اینکه نگذارند کار به طعنه زدن به آنها برسد که چرا حالا همان چیزی را که ظریف و عراقچی دنبال می‌کردند را می‌خواهید تمایل دارند راه را ببندند. این گروه توجه ندارند که غرب اگرچه نیاز دارد با ایران در مساله هسته‌ای به یک نقطه امن برسد اما در وضعیت بسیار ضعیف وحتی ضعیف در برابر ایران نیست و ایران نیز همانند غرب باید از این چاله بیرون بیاید. کارشناسان و ناظران اقتصاد سیاسی می‌گویند در صورت بدتر شدن مناسبات ایران با غرب می‌توان تصور کرد این راه بازشده برای صادرات نفت باز هم بسته شود و عربستان و امارات و سایر کشورهای صادرکننده نفت جای ایران را حتی در چین پر کنند. به حرف‌های رهبران غربی با دقت توجه کنیم و حتی اگر تصور می‌کنیم آنها بلوف می‌زنند باز هم دقت کنیم. دنیای سیاست در این عصر و دوره بسیار عریان‌تر و شفاف‌تر شده است اما همچنان از عناصر نیرنگ و زور استفاده می‌کند.