زهرا طاهری * نقش ثبت‌احوال در تحقق توسعه جمعیت و فرزندآوری و سهم کم از بودجه در نگاه اول به کارکرد سازمان ثبت‌احوال در ثبت نفوس و ارائه آمار است که در موضع توسعه جمعیت و فرزندآوری عملا با این استدلال کاری نمی‌تواند انجام دهد ولی واقعیت این است که ثبت صحیح آثار نفوس در یک کشور و ارائه نتایج آماری روندها و نوع توسعه جمعیت یکی از بناهای بودجه‌بندی دولت در بخش‌های مختلف است و تحلیل صحیح از آثار صحیح و میزان سن جمعیت و حتی تعداد افراد خانوار دولت‌ها را در تصمیم‌گیری فعالیت‌های توسعه‌ای راهنمایی می‌کند.

در کشورهای مختلف برای برنامه‌های توسعه جمعیت و فرزندآوری سیاست‌های تشویقی و پرداخت کمک معیشتی و حتی معافیت مالیاتی پیش‌بینی شده است ولی اینکه این سیاست در کشور ما با اقلیم‌های متفاوت و جمعیت بسیار پراکنده چگونه عمل شود باید بر اساس آثار صحیح و اطلاعات ثبت‌احوال شکل گیرد. در کشورهای صنعتی نوع تاسیس یک صنعتی که نیاز به نیروی کار دارد بر اساس آمارهای جمعیتی شکل می‌گیرد که در واقع یکی از بیس‌های آماری و اطلاعاتی اصلی F.S برای هر بنگاه اقتصادی است که آماده توسعه و یا ایجاد است، هم‌اکنون هر چند این آمار در ثبت‌احوال موجود است ولی واقعیت این است که تبدیل این آمار به یک آمار کاربردی باید بیشتر در این سازمان شکل بگیرد و در واقع تحلیلگران علوم اجتماعی و آمار باید بتوانند نیازهای برنامه‌ریزان را پوشش دهند. بودجه کشور برای سال آینده در بخش ثبت‌احوال افزایش خاصی نداشته و این موضوع باعث می‌شود تا فعالیت‌های توسعه‌ای سازمان ثبت‌احوال در کشور نتواند درباره تحلیل‌ها و گزارش‌های مورد نیاز کشور و سازمان‌ها اقدام جدید انجام دهد و باید حتما در موضوع تحقیقات جمعیتی و ارائه راهنماهای کسب‌وکار کمک بیشتری به اقتصاد کشور کند. ثبت‌احوال هم‌اکنون در چارچوب‌های عدم توجه به شکلی گرفتار شده است که باید در مورد آن، اگر برنامه توسعه‌ای در همه ابعاد دارد بپردازد از این رو در برابر بودجه سال 1401 نمایندگان کمیسیون اجتماعی باید توجه بیشتری به این سازمان حرکت‌آفرین داشته باشند.

لازم به توضیح نیست که در کشورهای پیشرفته برجسته‌ترین تحلیلگران اقتصادی و آماری در سازمان‌هایی مانند سازمان ثبت‌احوال مشغول تحقیق و بررسی هستند و در همه امور دولت‌ها و حتی بنگاه‌های خصوصی، راهنمایی برای نیروی کار و حتی بازارهای خرید هستند. این موضوع حتی در شرکت‌های چندملیتی به عنوان یک دپارتمان تحلیل آمار کاربردی نمایان است و دپارتمان‌هایی وجود دارند که آمارهای جمعیتی مناطق مختلف جهان از قبیل قاره‌ها و کشورها را مورد بررسی قرار می‌دهند تا بتوانند الگوهای مناسبی برای تهیه و تولید و حتی طراحی محصولات جدید در این زمینه نمایند، اما در کشورهای عقب‌مانده یا جهان سوم به جمعیت به عنوان یک تشکل نگاه می‌شود که افزایش آن مشکل بزرگتر و کاهش آن رفع هزینه دیده می‌شود البته این موضوع در کشور چین نشان داد که اشتباه است و جمعیت بی‌شمار چینی‌ها هم‌اکنون نقطه قوت تولید و صادرات این کشور شده است و حتی هم‌اکنون در قوانین جدید، سرکوب فرزندآوری کم‌کم از این کشور رخ برمی‌بندد تا بتواند با فعالیت بیشتر بازارهای بزرگتری در دنیا کسب کند.

ماحصل موضوع اینکه اگر تاکید مسوولان نظام روی جمعیت و فرزندآوری هم‌اکنون به عنوان یکی از سیاست‌های نظام دیده شده باید در موضوع حمایت و پشتیبانی سازمان ثبت‌احوال کشور و توسعه این فعالیت‌ها هم فکر شود تا بتوان چارچوب صحیحی برای توسعه جمعیت ایجاد کرد.

* کارشناس اطلاعات و تحلیل آمار