مهدی مطهرنیا * پاپ فرانسیس با سفر خود به عراق و دیدار با آیت‌الله سیستانی و همچنین پذیرش آیت‌الله سیستانی در دیدار با پاپ به عنوان رهبر مسیحیان جهان، حامل پیام‌های بسیار مهمی برای ابعاد گوناگون و لایه‌های مختلف حیات بشری است به این معنا که از یک طرف دو رهبر ادیان الهی که دارای بیشترین میزان تابعین و پیروان این دو آیین الهی هستند در یک محیط بسیار دوستانه و دارای تعریف مشخص از منظر معنوی با یکدیگر دیدار کردند.

اینکه پاپ فرانسیس خواستار دیدار با آیت‌الله سیستانی در یک بافت موقعیتی می‌شود که در نظام بین‌الملل بنیادگرایی مذهبی چه در آیین مسیحیت و چه در آیین اسلام زمینه‌ساز ایجاد ابعاد گوناگونی از بحران‌های منطقه‌ای و بین‌المللی و نتایج و پیامدهای ناشی از آن شده است، نمایانگر این است که اکنون رهبران ادیان به این نتیجه رسیده‌اند که باید وجه ممیزه و خط بارز جدایی خود از برداشت‌های بنیادگرایانه رادیکالیستی از دین را کاملا هویدا کنند تا بدین ترتیب پیامدهای ناشی از این رفتارها و کنش‌ها در عرصه‌ها و لایه‌های گوناگون گریبانگیر اصالت دین و دین اصیل در مذاهب گوناگون آن از جمله اسلام و مسیحیت نشود.

اینکه رهبر کاتولیک‌های جهان با آیت‌الله سیستانی دیدار می‌کند و درخواست ملاقات از وی دارد و برای ملاقات با وی در دوران کرونا به یکی از محیط‌های ناامن منطقه خاورمیانه مسافرت کرده و به دیدار وی می‌رود، نشان‌دهنده آن است که در جهان دیانت آیت‌الله سیستانی را به عنوان رهبر جهان اسلام و موثر در این حوزه مورد توجه قرار داده و به رسمیت می‌شناسد و بدین ترتیب از منظر نگرش دینی، فرامذهبی و در نظر داشتن پیوند مذاهب گوناگون در حوزه دین با یکدیگر این ارتباط و آنچه در باب گسترش صلح، دوستی و ایجاد حرکتی بر مبنای آیین‌های الهی و احترام متقابل آیین‌های الهی به یکدیگر و آزادی اعتقاد و احترام به اعتقاد آزاد ادیان گوناگون و فرقه‌های مختلف در جوامع گوناگونی که در آن اکثریت مسلمان یا مسیحی قرار دارد، نشان‌دهنده همان نکته است که رهبران مذاهب الهی از جمله مسیحیت و اسلام خواهان ایجاد فضایی برای تمییز دادن رویکرد اصیل دین در عرصه‌های گوناگون با جهت‌گیری‌های بنیادگرایانه در این راستا هستند.

از سوی دیگر پذیرش پاپ از سوی آیت‌الله سیستانی که بسیاری از چهره‌های شاخص دینی مذهب تشیع و اسلام را به راحتی به حضور نمی‌پذیرد و وجوه گوناگون یک دیدار را مد نظر قرار می‌دهد که در چند ماه گذشته نیز نمونه‌های بارز آن در صحن افکار عمومی مطرح شده است، دارای این پیام است که او نیز تلاش دارد در عین حال که با دیدار با پاپ این نکته را در سطح وسیع به نمایش می‌گذارد و این مرز مشخص را نمایان‌تر می‌سازد در درون ساحت اسلام و تشیع نیز این مرزها را آشکارتر به دیده افکار عمومی به نمایش بگذارد و بدین ترتیب باید گفت این دیدار از اهمیت جدی در ساحت دین و گستره معنادار و تعریف‌شده مرزهای دین اصیل و اصالت دینی در بافت موقعیتی کنونی جهان آشوب‌زده خود را به نمایش می‌گذارد.

پیامد این دیدار به هر تقدیر در تابعین هر دو آیین الهی ایجاد مودت و همگرایی بیشتر را بر اثر رهبری معنوی هر دو کانون معنویت در اسلام و مسیحیت بیشتر می‌پراکند و بالطبع در افکار عمومی می‌تواند بارزتر و شاخص‌تر این وجه را به نمایش بگذارد بنابراین باید گفت این دیدار یک اهمیت بسیار بالای تاریخی دارد و می‌تواند تا سال‌ها و بلکه قرن‌های آتی به عنوان یک واقعه بسیار مهم در حوزه دینی با خروجی‌های سیاسی و پیامدهای بین‌المللی و منطقه‌ای دستمایه تحلیل‌های متفاوت باشد.

* کارشناس مسائل بین‌الملل