مهدی مطهرنیا * جدیدترین اطلاعات نشان می‌دهد که شبکه تلویزیونی «بی‌بی‌سی فارسی» با افشای شماره تلفن فهیم دشتی، سخنگوی جبهه مقاومت ملی افغانستان در دره پنجشیر، عامل افشای محل استقرار و در نتیجه کشته شدن او به دست پهپاد ارتش پاکستان بوده است.

آنچه که در باب انگلستان و حرکت‌های این کشور گفته می‌شود، آن هم در چارچوب‌های امنیتی و سیاسی، محصول یک حافظه تاریخی، آکنده از حقیقت و واقعیت همراه با ابهام‌ها و بهره‌برداری‌های روانی در جهت نشان دادن افزایش سطح قدرت انگلستان تلقی می‌شود. به بیانی دیگر باید بگوییم که انگلیسی‌ها از یک طرف از منظر تاریخی دارای سابقه تعریف‌شده‌ای در حوزه سیاست‌های پیچیده در ارتباط با مسائل سیاسی و امنیتی هستند و از سوی دیگر چه خود انگلیسی‌های افراطی و ناسیونالیست در قالب بریتانیا و چه دشمنان انگلستان بر حسب منافع خود در مقاطعی از تاریخ به اغراق در این مساله هم روی آورده‌اند، اما نشانگان قابل ثبت تاریخی وجود دارد که باید از منظر استدلالی حد وسط آن را پذیرفت، یعنی در این عملکرد «بی‌بی‌سی» تشکیک کرد و آنچه که واقعیت دارد، دید نه آنچه که در حقیقت باید دنبال کرد. اینجا بحث حقیقت یا اصالت این اقدام و اثبات آن به عنوان یک اقدام هدفمند نیست، بلکه به عنوان واقعیتی است که روی داده و باید «بی‌بی‌سی» پاسخگوی آن باشد.

به هر تقدیر نمی‌توان نیت‌خوانی و اثبات کرد که اصل این واقعه که روی داده است، متوجه هدف‌گذاری از پیش تعیین شده «بی‌بی‌سی» است، اما می‌توان گفت که این یک اشتباه فاحش رسانه‌ای است و باید «بی‌بی‌سی» پاسخگوی این اقدام خود باشد، چراکه اگر از آن استفاده شده یا نشده باشد، با توجه به همزمانی استفاده از آن، این تردید را در جایگاه رفیعی می‌نشاند که این واقعه به واسطه این معنا روی داده است.

سناریوی بدیل این معنا این است که این همزمانی اتفاقی و تصادفی بوده است، در هر دو حالت نتیجه در واقع امر تفاوتی ندارد و «بی‌بی‌سی» باید پاسخگو باشد و این عملکرد غیرحرفه‌ای خود را در ارتباط با این مصاحبه مورد توجه قرار دهد. مگر «بی‌بی‌سی» با هر کس مصاحبه می‌کند، شماره تلفن آن فرد در صحنه مصاحبه پیداست؟ چرا اساسا باید این مصاحبه در این بافت موقعیتی و منطبق با این ترور وحشتناک صورت پذیرد؛ شاید پاسخ این باشد که این یک تصادف و یک اشتباه فردی و خطای انسانی بوده است، اما مجموعه حکومت و مجموعه «بی‌بی‌سی» در این زمینه باید جوابگوی این خطای انسانی باشند.

بنابراین در منطق عقلانی و اصول جاری در تحقیق نیت‌خوانی یا قضاوت در باب نیت صورت نمی‌پذیرد، بلکه قضاوت در باب اقدام یک فرد یا یک سازمان یا مجموعه در لایه‌های گوناگون درونی، داخلی و برونی- بین‌المللی صورت می‌پذیرد. پس «بی‌بی‌سی» یک سازمان است، این سازمان باید جوابگوی اقدام تک‌تک اعضای «بی‌بی‌سی» در زمینه مسائلی این‌گونه باشد که می‌تواند تبعات بالایی برای آزادیخواهان و حتی دشمنانی داشته باشد که ممکن است «بی‌بی‌سی» بر اساس منطق فکری خود آنها را برنتابد. این معنا برای همه کنشگران و فعالان در عرصه عمومی حیات بشری یعنی در عرصه سیاست و مسوولیت‌پذیری سیاسی در کارکردهای گوناگون حضور افراد، گروه‌ها، سازمان‌ها و دولت‌ها در این عرصه وجود دارد. بالطبع بر اساس این منطق اکنون باید «بی‌بی‌سی» پاسخگوی این رفتار و کنش رسانه‌ای خود باشد.

* کارشناس مسائل بین‌الملل