پیرمحمد ملازهی *  مصطفی الکاظمی نخست‌وزیر عراق روز گذشته که در چارچوب یک سفر رسمی دوجانبه و به منظور دیدار و گفت‌و‌گو با مقام‌های کشورمان به ایران سفر کرده است، توسعه و تحکیم هر چه بیشتر همکاری‌های دوجانبه در زمینه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و بررسی و تبادل نظر پیرامون مهم‌ترین مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی را از جمله محورهای این سفر دانسته است. اما در تحلیلی کارشناسانه می‌توان اهداف سفر آقای الکاظمی به تهران را دارای چند بعد دانست.

اولین هدف سفر آقای الکاظمی به تهران را می‌توان میانجیگری بین ایران و عربستان برای حل مشکلات و ایجاد مناسبات طرفین دانست، چرا که نوع روابط ایران و عربستان به ضرر عراق و کشورهای منطقه است. بنابراین آقای الکاظمی به دنبال پیدا کردن راهی است که مناسبات ایران و عربستان از سر گرفته شود.
دومین هدفش مربوط به انتخابات پیش روی عراق است. از آنجایی که ایران در میان جمعیت شیعیان عراق نفوذ دارد، الکاظمی به دنبال کسب رای مثبت شیعیان عراق در انتخابات است و می‌خواهد این پیام را بدهد که روابط خوبی با دولت ایران دارد و منافع شیعیان عراق را در صورت رای‌آوری مدنظر خواهد داشت. بنابراین با سفر به ایران دنبال تاثیر گذاشتن روی نظر شیعیان عراق در انتخابات است. البته شیعیان در عراق یکپارچه نیستند و گروه‌هایی به ایران نزدیکند اما بیشتر بدنه جامعه از مقلدان آیت‌الله سیستانی هستند که از ایران پیروی نمی‌کنند.
هدف سوم سفر الکاظمی به ایران می‌تواند تقویت تجارت بین ایران و عراق باشد. عراق بخشی از برق و نیروی خود را از ایران تامین می‌کند و از آنجایی که نتوانسته است به بهانه تحریم‌ها، پول ایران را بپردازد، به دنبال رایزنی در این باره با ایران است. لذا امیدواریم مذاکرات وین به نتیجه برسد تا کشورهای بدهکار بتوانند پول و طلب ایران را بدون مشکل بپردازند.
نکته و هدف چهارم، خروج نیروهای آمریکایی از عراق است. از آنجایی که پارلمان آمریکا خروج نیروهای نظامی آمریکایی از عراق را تصویب کرده است، اما آمریکایی‌ها هنوز در برخی مراکز از جمله اربیل و عین‌الاسد حضور دارند و نیروهای طرفدار ایران به شدت با این امر مخالفند و یکسری حملاتی که به مقر نظامیان آمریکا صورت می‌گیرد، منتسب به کتائب حزب‌الله است که به ایران نزدیک هستند. به همین دلیل به نظر می‌رسد آقای الکاظمی قصد دارد در این زمینه هم با ایران رایزنی کند تا آن گروه‌ها را متقاعد کند به نیروهای آمریکایی در عراق حمله نکنند، چون شرایط را برای عراقی‌ها بدتر می‌کند.
هدف پنجم سفر نخست‌وزیر عراق به ایران این است که عراق در مجموع به دنبال ایجاد توازن بین مناسباتش با ایران و عربستان سعودی است، چرا که عراقی‌ها دو هویت مذهبی شیعی و هویت قومی عربی دارند. به لحاظ مذهبی جمعیت ۶۰ درصدی عراق به شیعیان ایران گرایش دارند، اما از نظر هویت قومی عرب هستند و به عربستان نزدیکند. بنابراین آقای الکاظمی به دنبال این است که بین این دو هویت عراقی تعادل ایجاد کند که هم منافع ملی عراق را به دست آورد، هم بین مناسباتش با ایران و عربستان تعادل ایجاد کند. به همین دلیل آقای الکاظمی در این باره فعالیت‌های زیادی طی این مدت انجام داده است.
* تحلیلگر و کارشناس مسائل خاورمیانه