به گزارش جهان صنعت نیوز:   به طور کلی در مدت اخیر اخبار متناقضی در مورد صادرات و البته قاچاق درخت نخل به قطر مطرح و این هم گفته شده بود که با توجه به میزبانی قطر در جام‌جهانی ۲۰۲۲‌، این صادرات‌، صورت گرفته است‌، گرچه مسوولان مربوطه به صراحت در رابطه این موضوع شفاف‌سازی نکردند و اما و اگرهایی وجود داشت  ولی آمار گمرک ایران نشان می‌دهد که این صادرات انجام شده است. در واقع به دنبال حواشی مربوط به صادرات نخل از ایران به قطر، گمرک ایران ضمن تایید صادرات صورت گرفته اعلام کرد که این محموله‌ها برگشت خورده است.

طبق توضیحاتی که مهرداد جمال‌ارونقی معاون فنی گمرک ایران اعلام کرده است‌، در هفت ماهه اول سال جاری، صادرات قطعی نخل و نهال خرما‌، بیش از ۶۵۰ تن بوده که از این میزان‌، ۶۰۰ تن نخل و مابقی نهال خرما بوده است. به گفته وی، در فاصله مهر تا آبان امسال در گمرک منطقه ویژه اقتصادی بوشهر چهار فقره اظهارنامه صادراتی نخل ثبت شده که در مجموع ۵۸۸ اصله نخل به وزن ۶۰۰ تن به ارزش 1/136 هزار دلار و  همگی صادرات به مقصد قطر بوده است.

خروج با مجوز وزارت جهاد

این مقام مسوول در گمرک ایران با اشاره به اینکه در صادرات نخل از گمرک بوشهر، با توجه به حساسیت کالای اظهاری، قبل از اتمام تشریفات گمرکی مسوولان وزارت جهاد کشاورزی استان بوشهر از آن بازدید کرده بودند گفت: این محموله‌ها بعد از اخذ مجوز لازم از جمله قرنطینه نباتی و مجوز سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر و بارگذاری آن در سامانه جامع امور گمرکی صادر شده است.

اما اعلام ارونقی از این حکایت دارد که نخل‌های صادراتی از سوی قطر پذیرفته نشده است. وی گفت: با وجود صادرات صورت گرفته تعداد کل نخل‌های صادر شده یعنی مجموع ۵۸۸ اصله به  قطر، به ایران برگشت خورده است. معاون فنی گمرک یادآور شد: بعد از برگشت خوردن نخل‌ها‌، صاحب کالا بار دیگر نسبت به اظهار این محموله‌ها از محل اظهارنامه صادرات برگشتی تحت عنوان کالای صادرات برگشتی اقدام و مجددا مجوزهای لازم از جمله قرنطینه سازمان جهاد کشاورزی استان را اخذ کرده و در حال انجام تشریفات برای ورود به کشور است.

قطع درختان با هماهنگی جهاد کشاورزی نبوده است

 در این خصوص اما معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر اعلام کرده بود:  صادرات نخل معمولا به‌صورت خاص و محدود همچنین با ارقام خاص وجود دارد، البته صادرات ذخایر استراتژیک ژنتیکی کشور ممنوع است.

خسرو عمرانی  با بیان اینکه قطع درختان نخل در فاریاب دشتستان با هماهنگی جهاد کشاورزی نبوده، اظهار کرد: اینکه گفته می‌شود قطع درختان به جهت بی‌آبی نخل‌ها صادر می‌شود، صحیح نیست و صادرات هر نوع نخلی قانونی نبوده و برخی از نخل‌ها قابل صادرات هستند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان بوشهر خاطرنشان کرد: کارشناسان وزارت جهاد کشاورزی  بوشهر از این نخلستان در رودفاریاب بازدید کردند و باغدار این نخلستان ۱۸ نفر نخل را به علت کم‌آبی به فضای سبز داده است. عمرانی تاکید کرد: برای مقابله با بحران بی‌آبی، طرح تحول نخلستان درحال اجراست که در این طرح به‌جای آبیاری غرق‌آبی یا سنتی از سامانه نوین آبیاری یا آبیاری تحت فشار استفاده می‌شود.

صادرات نخل به دلیل ریسک بالای انتقال آلودگی مرسوم نیست

در این باره همچنین زهرا جلیلی مقدم، مدیرکل دفتر میوه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه صادرات نخل به دلیل ریسک بالای انتقال آلودگی و بیماری مرسوم نیست، گفت:‌ در تمام دنیا برای واردات و صادرات گیاه و اندام‌های گیاهی و مشتقات آنها، قوانین، پروتکل‌ها و فرایند تعریف شده‌ای وجود دارد که کشور ما نیز از این قواعد مستثنی نیست. هر چند که صادرات و مبادلات بین کشورها در زمینه نخل، به دلیل ریسک بالای انتقال آلودگی آفات خرما به ویژه آفات چوبخوار مرسوم و متداول نیست و غالب کشورها به دلیل احتمال جابه‌جایی آفات از جمله سوسک سرخرطومی حنایی، سوسک کرگدنی و سوسک شاخک بلند از واردات نخل با ُقطر تنه بیش از ۱۵ سانتیمتر جلوگیری می‌کنند.

مدیرکل دفتر میوه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری تصریح کرد: صادرات نخل و نهال خرما از ارقام بومی ممنوع است، به منظور حفاظت از ذخایر ژنتیکی، تصمیم‌گیری در مورد صادرات، حتی با عنوان ارقام غیربومی و غیرمثمر و دارای ناهنجاری ژنتیکی و نخل بذری مسن هم، تحت نظارت و تکمیل فرآیند و ضوابط تعیین شده، بانک ژن گیاهی، مرکز مدیریت منابع ژنتیکی کشاورزی و منابع طبیعی، پس از جایگزینی با  نهال خرما ارقام تجاری و بازارپسند و حفظ کاربری اراضی وزارت جهادکشاورزی به صورت محدود، صورت می‌گیرد و خارج از این فرآیند تخلف بوده و با متخلفان برخورد خواهد شد.

به گفته این مسوول،‌ با توجه به اینکه بازی‌های جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر برگزار می‌شود، این کشور برای توسعه فضای سبزش، قوانین سهل‌گیرانه‌تری را برای واردات نخل مُسن داشته، لذا برخی باغداران که نسبت به جایگزینی و تامین نهال ارقام تجاری خرما و کشت آن اقدام کرده بودند، درخواست صادرات نخل‌های فرسوده غیربومی را داشتند که در ۴ سال گذشته با نظر بانک ژن و با اخذ تعهدات لازم، به تعداد بسیار اندکی از نخل‌های غیرمثمر و فاقد توانایی تولید پاجوش و صرفاً به منظور استفاده در فضای سبز توسط دستگاه‌های متولی اجازه صادرات داده شده است که تاکنون به دلیل شرایط و احتمال جابه‌جایی آفات، فقط بخشی از آنها صادر شده و با آغاز سال میلادی ۲۰۲۲ نیز این موضوع متوقف خواهد شد و سیاست وزارت جهاد کشاورزی صادرات نخل نیست.

جلیلی افزود:‌ از آنجاکه حذف بخشی از باغات قدیمی و غیراقتصادی و لزوم جایگزینی با ارقام تجاری و بازارپسند دنیا  مانند پیارم، مجول، دگلت نور و… یک ضرورت انکارناپذیر است، لذا در همین راستا در سال گذشته حدود ۵۰ هزار اصله نهال کشت بافتی خرما رقم مجول (گران‌ترین رقم دنیا)، به کشور وارد شده که پس از طی دوران قرنطینه‌ای با رعایت تمام اصول بهداشتی گیاهی در استان‌های خرماخیز به منظور اصلاح و نوسازی نخیلات کشور بین  نخلداران کشور توزیع شده است و هم‌اکنون واردات نهال دیگر ارقام تجاری و روز دنیا در دست اقدام است و تاکید می‌شود با توجه به خشکسالی‌های اخیر و طغیان برخی آفات و بیماری‌ها، تمام استان‌ها تحت هر عنوانی، حتی به منظور استفاده از نخل در فضای سبز هم، از جابجایی پاجوش و تنه درختان خرما بین استان‌های مختلف حتی در سطح شهرستانی نیز جلوگیری کنند.

گفتنی است در اواسط ماه گذشته نیز محسن رشید فرخی رییس انجمن ملی خرما اعلام کرده بود که متاسفانه باید این خبر را تایید ‌کنم صادرات نخل از ایران به‌ کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در شهرهای جنوبی کشور به‌ویژه بوشهر، صورت گرفته است و هنوز هم ادامه دارد.