به گزارش جهان صنعت نیوز:  یک نظریه‌ای در سال‌های اخیر مطرح شده که به دنبال توسعه خودروهای برقی نیاز دنیا به نفت رو به افول خواهد گذاشت. براساس این نظر ظرف ۴۰ سال گذشته، ۴۰ درصد از ذخایر نفت جهان به مصرف می‌رسد. البته برخی از کارشناسان معتقدند که اگر تقاضا در سطح فعلی باقی بماند، ۴۰ سال دیگر، همه چاه‌های نفت، از فوران باز می‌مانند. اما با توجه به اینکه مصرف هر سال حدود یک درصد بیشتر می‌شود، براساس نظر این کارشناسان، ۳۰ سال دیگر می‌توان به پایان عصر نفت رسید.

دو سال پیش هم سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، در گزارش «چشم‌انداز انرژی جهان در سال ۲۰۴۰» ، مشابه این پیش‌بینی را مطرح کرد که تقاضا برای نفت و دیگر محصولات هیدروکربوری مایع اوپک از ۳۵ میلیون بشکه در روز طی سال‌جاری به 8/32 میلیون بشکه در سال ۲۰۲۴ افت خواهد کرد.

اقتصاد جهان بعد از کرونا تقاضای مضاعفی را برای نفت به ثبت رسانده است. هرچند جنگ روسیه و اوکراین هم مزید بر علت شده و قیمت نفت رو به افزایش گذاشته اما به گفته کارشناسان اگر ایران از فرصت‌های موجود استفاده نکند، هم امروز را از دست خواهد داد و هم آینده را.

فرصت‌های تکرار نشدنی

اگرچه هنوز از گفت‌وگوهای برجام هیچ دستاوردی حاصل نشده اما مقامات وزارت نفت در گزارش‌های اخیر خود بارها از افزایش تولید و صادرات نفت به حجم پیش از تحریم‌های آمریکا خبر می‌دهند. چنین تصویری برای دولت ابراهیم رییسی یک امتیاز محسوب می‌شود که باید به سرعت از منابع جدید نفتی برای احیای اقتصاد و البته تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام صنعت نفت بهره بگیرد.

محمدعلی خطیبی نماینده پیشین ایران در اوپک در این رابطه به «جهان‌صنعت» گفت: با توجه به صحبت‌های وزیر نفت، بدون توجه به احیای برجام شرایط صادرات ما به قبل از تحریم‌ها برگشته است و این موضوع ابتکار عمل بیشتری را می‌تواند در اختیار وزارت نفت قرار دهد.

وی با اشاره به افزایش قیمت نفت در ماه‌های اخیر تصریح کرد: در ماه‌های اخیر دو عامل موجب افزایش قیمت نفت در بازار شد؛ یکی تقاضای قوی در بازار و دیگری جنگ روسیه و اوکراین بود. اما باید توجه داشت که تقاضای موجود در بازار نفت به گونه‌ای است که حتی اگر آتش‌بس هم اتفاق بیفتد، باز هم تقاضا برای نفت هست و می‌تواند قیمت‌ها را حول و حوش 90 تا 100 دلار افزایش دهد. مگر اینکه اقتصاد جهانی دچار رکود شود در این صورت تقاضا ضعیف می‌شود و می‌تواند قیمت‌ها را به سمت پایین‌تری بکشاند.

خطیبی خاطرنشان کرد: به نظرم موضوع برجام روی تولید و صادرات نفت نمی‌تواند تاثیر بگذارد و بنابراین باید دنبال فرصت‌های دیگری باشیم تا بتوانیم از فرصت برجام استفاده کنیم؛ مثل مسائل نقل‌وانتقال پول و انتقال تکنولوژی که نیاز فوری‌تر اقتصاد ماست.

رضا پدیدار کارشناس انرژی و عضو اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران هم در گفت‌و‌گو با «جهان‌صنعت» گفت: اگر تحریم‌ها ادامه داشته باشد، نمی‌توانیم صادرات نفت بیشتری داشته باشیم، چون تحریم به نفت ما گره خورده است و باید حتما به نحو شایسته‌ای از تحریم عبور کنیم تا توسعه صنعت نفت اتفاق بیفتد و پروژه‌های نیمه‌تمام تکمیل شود.

وی افزود: در دو سال گذشته که هم کرونا بود و هم تحریم، پروژه‌ها متوقف شد و عملا توسعه‌ای در صنعت نفت صورت نگرفت.

پدیدار با اشاره به حجم صادرات نفت ایران در ماه‌های اخیر اظهار کرد: آمارهای مختلفی از نفت ذخیره ما که تحت عنوان نفت بازرگانی روی نفتکش‌هاست ارائه می‌شود که ظاهرا حجم بالایی هم است. اگر بتوانیم این میزان نفت را بفروشیم و منابع مالی آن را به کشور وارد کنیم، می‌توان برای توسعه میادین نفتی از آن بهره گرفت.

عضو اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران با اشاره به الزامات برنامه ششم توسعه یادآور شد: براساس قانون برنامه ششم، باید تولید نفت را در دو فاز به پنج میلیون و 700 هزار بشکه برسانیم. تحقق این امر نیاز به منابع مالی و اجرای پروژه‌های توسعه‌ای برای سطح نگهداشت تولید نفت و گاز دارد تا حجم تولید نفت از سه میلیون و 800 هزار بشکه به 5/4 میلیون بشکه و بعد به پنج میلیون و 700 هزار بشکه برسد، چون بازار نفت تا 30 سال آینده برای فروش نفت کشش دارد و باید از این فرصت به سرعت استفاده کنیم.

پدیدار گفت: این موضوع در خصوص گاز هم صادق است؛ یعنی هم باید برای مصرف داخلی تلاش شود و هم برای صادرات گاز تلاش شود. به خصوص آنکه الان اروپا در نتیجه جنگ اوکراین در بحران قرار دارد و ایران می‌تواند با افزایش تولید گاز صادراتی خود از بازار بسیار خوبی که پیش‌رویش گشوده شده، استفاده کند.

او افزود: این بازارها شامل کشورهای همسایه از جمله عراق، اقلیم کردستان، ارمنستان و سایر کشورهاست که می‌توان با تعامل صادراتی از فرصت‌های تولید و عرضه انرژی استفاده کرد.

هدف‌گذاری بر پتروشیمی‌ها

محمدرضا شوشتری کارشناس انرژی و مدیرعامل پتروشیمی فیروزآباد هم در این رابطه به «جهان‌صنعت» می‌گوید: به نظر من اولین قدم دولت در شرایط کنونی مدیریت مصرف بی‌رویه گاز و بنزین است. با اصلاح قیمت حامل‌های نفتی و اجرایی کردن قانون هدفمندی یارانه‌ها دولت این امکان را خواهد داشت که هم مصرف داخل را کنترل کند و هم برای صادرات برنامه‌ریزی کند.

او با بیان اینکه از مخازن تا یک حدی می‌توانیم برداشت کنیم، تصریح کرد: هرچه مصرف ما بیشتر شود، موقعیت صادراتی ما کمتر می‌شود. با توجه به محدودیت برداشت نفت با هدفمند کردن یارانه‌ها و کنترل مصرف، می‌توان این امر را مدیریت کرد.

این کارشناس انرژی با بیان اینکه صادرات بیشتر نفت می‌تواند ارز بیشتری را به کشور وارد کند، گفت: اگر منابع حاصل از صادرات نفت در پروژه‌های نیمه‌تمام سرمایه‌گذاری شود و مطابق قوانین توسعه‌ای در حوزه مخازن، میادین مشترک و تولید نفت صرف شود، می‌توان انتظار داشت که علاوه بر صنایع بالادستی صنعت نفت، صنایع پایین‌دستی هم رشد و توسعه پیدا کنند.

وی افزود: در سال‌های گذشته عملکرد پتروشیمی‌ها نشان داد که بالاترین میزان صادرات مطمئن غیرنفتی را به خود اختصاص دادند. از سویی چون دنیا به محصولات پتروشیمی وابسته است و این نیاز در دنیا وجود دارد، پیشنهاد می‌شود که دولت بعد از صنایع بالادستی روی صنایع پتروشیمی سرمایه‌گذاری کند؛ برای شروع هم پروژه‌های بالای 50 درصد پیشرفت را در اولویت قرار دهد.

شوشتری تاکید کرد: این امر باعث می‌شود که از محل درآمدهای صادرات پتروشیمی ارز مورد نیاز کشور به تدریج تامین شود. تا اگر در آینده بازهم با مشکل تحریم نفت مواجه شویم، مشکل تامین ارز نداشته باشیم. چون تجربه اخیر نشان داد که تحریم پتروشیمی کمتر احتمال دارد.