به گزارش جهان صنعت نیوز: در این میان خبرها حاکی از آن است که قزاقستان صادرات زغال‌سنگ خود را متوقف کرده و قصد دارد صادرات زغال‌سنگ از طریق حمل‌و‌نقل جاده‌ای را به مدت شش ماه ممنوع کند تا از تکرار کمبود ناشی از خرید فصل گرمایش سال گذشته جلوگیری کند. در این راستا وزارت صنعت و توسعه قزاقستان در مصوبه‌ای اعلام کرد که ممنوعیت خروج زغال‌سنگ از کشور در کامیون‌ها و خودروها از اواخر جولای آغاز شده است. سایر سوخت‌هایی که برای گرم کردن منازل استفاده می‌شود مانند بریکت و گندله نیز مشمول این قانون می‌شود. این وزارتخانه به طور خاص به رویدادهای سپتامبر اشاره کرد؛ زمانی که سرد شدن شدید غیرفصلی دما باعث افزایش ناگهانی تقاضا برای زغال‌سنگ و ایجاد کسری شد.

در پنجمین مرحله از بسته‌های تحریمی اتحادیه اروپا علیه روسیه مقرر شد واردات زغال‌سنگ از روسیه ممنوع و کلیه کشورهای عضو ملزم به رعایت قوانین موجود شوند. کمیسیون اروپا ۸ آوریل بود که اعلام کرد شورای اروپا با تصویب بسته پنجم تحریم‌ها علیه روسیه از جمله ممنوعیت واردات زغال‌سنگ موافقت کرده است.

به این ترتیب این روسیه بود که با حمله به اوکراین باعث شد اتحادیه اروپا به مصرف زغال برگردد و این مهم بر تقاضای این سوخت در سطح جهانی تاثیر بگذارد و حالا شاهد رکورد در تقاضا باشیم. پیش از این اتحادیه اروپا سالانه حدود ۵۰ میلیون تن زغال‌سنگ روسیه، عمدتا زغال‌سنگ حرارتی با کیفیت خوب برای تولید برق و همچنین مقداری زغال‌سنگ کک و آنتراسیت وارد می‌کرد اما حالا ناچار است زغال مورد نیازش را از راه دیگری تامین کند. امروز اتحادیه اروپا به طور فزاینده‌ای به زغال‌سنگ برای تولید برق روی ‌آورده است.

گزارش آژانس بین‌المللی انرژی

در همین رابطه آژانس بین‌المللی انرژی در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده که تقاضا برای زغال‌سنگ در بازار رکورد زده و این روند با توجه به کاهش واردات گاز روسیه و بازگشت اتحادیه اروپایی به مصرف این سوخت و کمی عرضه در بازار، ادامه خواهد داشت.
بر اساس شرایط اقتصادی و روند فعلی بازار و با فرض اینکه اقتصاد چین همان‌طور که انتظار می‌رفت در نیمه دوم امسال، بهبود یابد، پیش‌بینی می‌شود، مصرف زغال‌سنگ در جهان ۷/۰ درصد در سال ۲۰۲۲ افزایش یابد و به ۸ میلیارد تن برسد. این رقم با رکورد سالانه سال ۲۰۱۳ برابری می‌کند و تقاضای زغال‌سنگ احتمالا در سال آینده میلادی بیشتر افزایش می‌یابد و به بالاترین میزان می‌رسد.
بنا بر اعلام IEA به علت افزایش قیمت گاز، تقاضا برای این سوخت بالا رفته و بسیاری از کشورها مجبور شده‌اند از گاز به سوی زغال‌سنگ بروند و نیروگاه‌های زغال‌سنگی که قبلا بسته شده بودند را دوباره باز کنند.
در این گزارش آمده است، چین که مسوول بیش از نیمی از مصرف جهانی زغال‌سنگ است، با وجود کاهش ۳ درصدی تقاضا در نیمه اول امسال، عامل اصلی رشد تقاضا در نیمه دوم سال ۲۰۲۲ خواهد بود.

هند و اروپا در یک سو

انتظار می‌رود، به علت رشد اقتصادی و استفاده گسترده‌تر از برق، تقاضا برای زغال‌سنگ در هند افزایش یابد. درعین حال اتحادیه اروپا نیز به تقاضا کمک خواهد کرد، زیرا این اتحادیه به دلیل کاهش واردات گاز روسیه، به طور فزاینده‌ای به زغال‌سنگ در تولید برق روی می‌‌آورد تا جایگزین گاز یا ذخیره آن برای زمستان شود.
در ادامه گزارش آژانس بین‌المللی انرژی آمده است، بازارهای زغال‌سنگ در سال ۲۰۲۳، به ویژه پس از اجرایی شدن تحریم زغال‌سنگ اتحادیه اروپایی، بی‌ثبات خواهند ماند و ممکن است قیمت‌ها تا سال آینده به خوبی رشد کنند.
از آنجایی که افزایش قیمت گاز طبیعی باعث رقابتی‌‌تر شدن زغال‌سنگ در بسیاری از بازارها شده، قیمت‌ جهانی این سوخت نیز به نوبه خود افزایش یافته و در بازه اکتبر ۲۰۲۱ تا ماه می ‌۲۰۲۲ به رقمی بی‌سابقه رسیده است.
IEA اعلام کرد: تحریم‌ها علیه زغال‌سنگ روسیه، بازار را مختل کرده و سبب کمبود عرضه شده است. با توجه به اینکه سایر تولیدکنندگان در جایگزین کردن تولید روسیه محدودیت دارند و قیمت‌های بازار آتی نشان می‌دهد، کمی عرضه تا سال بعد و پس از آن ادامه یابد.

ممنوعیت زغال‌سنگ یکی از ۶ عنصر بسته تحریمی اروپا از روسیه است و برای همه انواع زغال‌سنگ روسیه، یعنی زغال‌سنگ متالورژی و حرارتی در نظر گرفته شده است. گفته می‌شود که این ممنوعیت بر یک‌چهارم کل صادرات زغال‌سنگ روسیه تاثیر می‌گذارد و حدود ۸ میلیارد یورو در سال از درآمد روسیه را کاهش می‌دهد.

به این ترتیب جریان جهانی زغال‌سنگ با فواصل حمل‌و‌نقل طولانی‌تر، تغییر خواهد کرد. علاوه بر اتحادیه اروپا، گروه هفت اعلام کردند که همه آنها برای لغو تدریجی و ممنوعیت واردات زغال‌سنگ روسیه با هم خواهند بود. بریتانیا هم قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۲ به تمام وابستگی به زغال‌سنگ و نفت روسیه و واردات گاز پایان دهد. ژاپن نیز واردات زغال‌سنگ را به صورت مرحله‌ای کاهش خواهد داد و به دنبال یافتن سریع‌ترین راه‌حل جایگزین است.

زغال تامین‌کننده ۶۰ درصد نیاز برقی اروپا

زغال‌سنگ به عنوان یک منبع انرژی نقش کلیدی دارد. سهم کشورهای جهان از جمله آفریقای جنوبی، هند، ‌لهستان، قزاقستان، اندونزی و چین در بهره از زغال‌سنگ برای تولید برق بیش از ۵۰ درصد شده است. اما این ماده معدنی در اروپا بیش از ۶۰ درصد تولید برق را تامین می‌کند. ضمن اینکه یک منبع انرژی ارزان‌تر نسبت به گاز است.

مساله این است که در دنیای جدید تمرکز بر تنوع در انرژی نقش تعیین‌کننده‌ای در زندگی بشر دارد، طوری که به اندازه غذا و آب مهم است و زندگی بدون آن امکان‌پذیر نیست. به طور مثال در حمله روسیه به اوکراین مشاهده می‌شود اروپایی‌ها متوجه شده‌اند که نباید خود را از نظر انرژی به صورت کامل به روسیه وابسته می‌کردند و حالا به دنبال زغال باشند.
البته این در حالی است که قرار بود کشورها به سمت و سویی بروند که سوخت‌های فسیلی را حذف کنند تا با کم کردن کربن، محیط سالمی را در جهان ایجاد کنند. درواقع یکی از برنامه‌های اتحادیه اروپا این بود که تا ۲۰۵۰ تا حدود ۸۰ درصد کربن را کم کنند اما حالا با سیاست روسیه همه چیز تغییر کرده است.

قیمت زغال‌ در بلندمدت

گفته می‌شود که شرکت‌های استخراج زغال‌سنگ در بحبوحه افزایش قیمت زغال‌سنگ و اختلال در عرضه ناشی از درگیری‌ها در اوکراین، رشد درآمد بالایی خواهند داشت. انتظار می‌رود که قیمت زغال‌سنگ همچنان بالا بماند زیرا افزایش حجم تولید بیشتر در سال ۲۰۲۲ محدود خواهد بود.

تحلیلگران مطرح می‌کنند که تنها شرکت‌های موجود استخراج زغال‌سنگ می‌توانند به دلیل موقعیت سرمایه قوی خود، تولید را به طور انعطاف‌پذیری افزایش دهند. البته قیمت زغال‌سنگ به دلیل انتقال انرژی جهانی به انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک در نهایت کاهشی خواهد بود اما اینکه این روند چه زمانی آغاز شود بستگی به سیاست جهانی دارد.