به گزارش جهان صنعت نیوز:  بررسی صورت‌های مالی سال گذشته این خودروسازان نیز بیانگر فاصله بسیار زیاد آنها با مرز سودسازی است. ناظران اقتصادی و تحلیلگران همواره تاکید می‌کنند مهم‌ترین راهکار خروج خودروسازان و سهامداران آنها از زیان و رشد و توسعه صنعت خودروسازی در کشور، کاهش سلطه دولت بر بازار خودرو و خداحافظی با سیاست قیمت‌گذاری دستوری و کنترلگری است. این در حالی است که اخیرا دولت با شدت بیشتری بر این سیاست شکست‌خورده پافشاری می‌کند و وزارت صمت نیز با بهره‌گیری از تمامی ابزارهای قانونی و لابی‌گری هر روز بر دخالت‌های خود در مدیریت صنعت و بازار خودرو می‌افزاید. همچنین در حالی که مدت‌هاست از تصمیم دولت برای واگذاری سهام خود در دو شرکت خودروسازی کشور دم زده می‌شود اما به نظر نمی‌رسد اراده‌ای برای انجام این امر وجود داشته باشد و بدین ترتیب تمامی راه‌های خروج خودروسازان و سهامداران آن از زیان توسط دولت بسته شده است.

بررسی آمار تولید و فروش ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در سه ماه نخست سال نشان می‌دهد این شرکت‌ها توانسته‌اند میزان فروش خود را افزایش دهند حال آنکه نرخ تولید همپای نرخ فروش پیش نرفته است. بر همین اساس گفته می‌شود افزایش فروش بدون رشد تولید با ابزار تکمیل خودروهای ناقص رخ داده است. بررسی جزئیات آمار تولید و فروش ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در سه ماه نخست سال نشان می‌دهد در فصل بهار این سه خودروساز 226 هزار و 200 دستگاه تولید کرده و موفق به فروش 25 هزار و 200 دستگاه شده‌اند که بیانگر رشد ۱۰ درصدی فروش از دو محل تولید و تکمیل خودروهای ناقص است. براساس این گزارش، شرکت ایران‌خودرو با رشد ۵۱ درصدی فروش نسبت به مدت مشابه سال قبل، 135 هزار و 300 دستگاه خودرو فروخت که بیشترین فروش را در بین شرکت‌های تولیدکننده داشت. این شرکت همچنین 123 هزار و 800 دستگاه خودرو تولید کرده که نشان می‌دهد 11 هزار و 400 محصول بیشتر نسبت به تیراژ بهار فروخته است. ایران‌خودرو در این مدت، 86 هزار و 200 دستگاه در گروه پژو با متوسط قیمت 5/167 میلیون تومان، 13 هزار و 500 دستگاه سمند با متوسط قیمت ۱۹۸ میلیون تومان، ۱5 هزار و 500 دستگاه دنا با متوسط قیمت ۳۲۷ میلیون تومان، 14 هزار و 700 دستگاه رانا با متوسط قیمت ۱۹۱ میلیون تومان، سه هزار و 400 دستگاه ‌هایما با متوسط قیمت ۵۶۱ میلیون تومان و هزار و 800 دستگاه تارا با متوسط قیمت ۳۰۸ میلیون تومان فروخت. همچنین سایپا 86 هزار و 800 دستگاه خودرو فروخت که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. فروش گروه X200 شامل تیبا، کوئیک و ساینا ۶۰ هزار دستگاه و شاهین 5 هزار و 500 دستگاه بود که با متوسط قیمت بیش از ۱۲۲ و ۲۹۴ میلیون تومان فروخته شد. پارس‌خودرو نیز فروش ۲۸ هزار و ۹۹ دستگاه را به ثبت رساند که نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد ۶۸ درصدی را نشان می‌دهد. گروه Q200، انواع کوئیک و ساینا به ترتیب 2/15، 5/12 هزار و ۳۰۱ دستگاه فروش داشت و متوسط قیمت آن ۱۴۰، ۱۴۸ و ۱۲۳ میلیون تومان بود.

تداوم زیان‌سازی

بررسی عملکرد خودروسازان در سال 1400 و مقایسه آن با سال 99 نیز نشان می‌دهد عملکرد آنها بهبود یافته است. به نحوی که خزامیا و خکاوه توانسته‌اند از زیان به سود برسند و خدیزل سود خود را افزایش دهد. با این حال اما خساپا و ایران‌خودرو را هنوز نمی‌توان با میزان سودسازی آنها مورد بررسی قرار داد و همچنان باید از لغت زیان برای آنها استفاده کرد. در همین چارچوب باید گفت که ایران‌خودرو موفق شده است در سال 1400 نسبت به سال 99 زیان کمتری بسازد! اگرچه سایپا همچنان مسیر صعودی در تولید زیان را پیموده است! بر این اساس در حالی که ایران‌خودرو در سال 99 معادل 15 هزار و 505 میلیارد تومان زیان ساخته بود، ‌موفق شده است این رقم را در سال 1400 کاهش دهد و به 13 هزار و 37 میلیارد تومان برساند. با این حال اما سایپا که در سال 99 معادل 5 هزار و 766 میلیارد تومان زیان ساخته بود در سال 1400 به آن شدت بخشیده تا زیان خود را به 9 هزار و 266 میلیارد تومان برساند.

آفت قیمت‌گذاری دستوری

اما چرا ایران‌خودرو و سایپا همواره زیان می‌سازند؟ کارشناسان اقتصادی و صاحب‌نظران بازار سرمایه اصلی‌ترین دلیل روند زیان‌سازی و تکرار هر ساله آن را تداوم سیاست مضر قیمت‌گذاری دستوری می‌دانند. این سیاست که منجر به افزایش چشمگیر فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد خودرو شده همواره سوداگری و سفته‌بازی در این حوزه را جذاب نگاه داشته و با انتقال مابه‌التفاوت نرخ کارخانه و آزاد به جیب دلالان، آنها را به شدت تقویت کرده است. این در حالی است که خودروسازان به شدت با زیان مواجه هستند و از سوی دیگر نیز حق سهامداران این شرکت‌ها نیز توسط واسطه‌گران به یغما می‌رود. بررسی نرخ خودروهای تولیدی دو غول خودروساز کشور طی هفته‌های اخیر حاکی از فاصله 8 تا 140 درصدی قیمت خودروهای کارخانه و بازار آزاد در عموم محصولات است. به نحوی که در میان خودروهای ایران‌خودرو بیشترین اختلاف مربوط به پژو پارس و 207 اتوماتیک و در میان خودروهای سایپا مربوط به تیبا و سایناست. به عنوان مثال در حالی که پژو پارس TU5 تحویل درب کارخانه 177 میلیون تومان قیمت‌گذاری شده، نرخ بازار آزاد آن تا هفته اخیر به 428 میلیون تومان رسیده بود! پژو 206 هم که درب کارخانه 150 میلیون تومان تحویل می‌شود در بازار آزاد با قیمت 303 میلیون تومان به فروش می‌رسد که حاکی از اختلاف نرخ 102 درصدی است! خودروی تیبا نیز که از سال آینده تولید آن متوقف خواهد شد در دو نوع خود فاصله قیمت 63 درصدی میان نرخ کارخانه و بازار آزاد را تجربه می‌کند! این در حالی است که وزارت صمت از یک سو کوشیده است عرضه بورسی خودرو را متوقف کرده و مجددا به دلالی خودرو دامن زند و از سمت دیگر با برگزاری قرعه‌کشی فروش خودرو، آن را به دست دلالان برساند. بر همین اساس عملکرد وزارت صمت و مجموعه دولت در تشدید روند زیان‌سازی خودروسازان کاملا مشهود است.