به گزارش جهان صنعت نیوز:  سوختی که قرار بود به دلیل مشکلات زیست‌محیطی کمتر مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب توجه به مسائلی از جمله تحول انرژی، کربن‌‌‌زدایی و اقتصاد سبز حالا تحت‌تاثیر سیاست‌های روسیه به عقب افتاده است. حالا مساله این است که با توجه به اینکه ایران از نظر زغال ذخایر ارزشمندی دارد، دولت ایران چه سیاستی را در قبال نیاز اروپا به زغال در نظر می‌گیرد؟

به هر سو که می‌نگریم شاهد تاثیر حمله روسیه به اوکراین هستیم و شکنندگی را در کشورها می‌توان لمس کرد. به دلیل قیمت بالای انرژی، بیشتر کشورها با مشکلات اقتصادی مواجه شده‌اند. به طور مثال در اسپانیا تقاضای گاز به بالاترین حد خود رسیده است. بازار برق استرالیا نیز شرایط مناسبی ندارد. ازآنجاکه  شوک انرژی می‌تواند به فاجعه‌ سیاسی تبدیل شود، ‌لذا دولت‌ها نگران از ناتوانی در حل مشکل انرژی بوده و حالا به سمت زغال روی آورده‌اند.

اما استفاده از زغال‌ به عنوان انرژی جایگزین مغایر با بیست و ششمین کنفرانس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد است که سال گذشته به ریاست بریتانیا با هدف دستیابی به اقدامات آب و هوایی تشکیل شد. حالا شرکت‌های معدنی چین و هند که قرار بود در راستای حفظ محیط‌زیست از زغال کمتری بهره‌برداری کنند، می‌توانند مقادیر بی‌سابقه‌ای زغال‌ استخراج ‌کنند.

در این رابطه سعید صمدی دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران به «جهان‌صنعت» گفت: متاسفانه قیمت انرژی رو به افزایش است و هیچ چشم‌انداز مثبتی برای حل این مشکل وجود ندارد. او با اشاره به حمله روسیه به اوکراین تصریح کرد: تا زمانی که اختلافات اروپا و روسیه حل نشود،‌ چنین روندی باقی خواهد ماند و دنیا از کمبود انرژی متضرر می‌شود.

دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران با اشاره به اینکه کشورهای دیگر ناچار هستند در این شرایط به سمت انرژی‌های ارزان قیمت حرکت کنند،‌ تصریح کرد:‌ صنایع به لحاظ اینکه از نظر قیمت تمام‌شده بتوانند با رقبای خود رقابت کنند، مجبور هستند به سمت انرژی‌های ارزان‌تر پیش بروند. در این بین زغال که جزو ارزان‌ترین منابع انرژی دنیاست‌، برای کشورها جذاب است.

به طور مثال به نقل از رویترز،‌ شرکت سودزوکرز آلمان که یکی از شرکت‌های بزرگ تولید شکر در این کشور به شمار می‌رود گفته که می‌خواهد به دلیل افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها، قیمت این ماده غذایی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. این شرکت همچنین گفته که به خاطر محدود شدن صادرات گاز روسیه به اروپا به دلیل درگیری نظامی با اوکراین می‌خواهد به سمت استفاده از زغال‌سنگ برود.

پوکرسن گفته که همه کارخانه‌های سودزوکرز امکان استفاده از زغال‌سنگ را ندارند اما در کارخانه‌هایی که امکان استفاده از این حامل انرژی وجود دارد این شرکت در حال انبار کردن زغال‌سنگ است.

افزایش قیمت و مصرف زغال در اروپا

صمدی با اشاره به آخرین آمارها از مصرف زغال در اروپا گفت: مصرف زغال در اروپا افزایش یافته است. ضمن اینکه قیمتش هم به شدت بالا رفته است. تاجایی که در روزهای اخیر قیمت جهانی زغال تقریبا 250 درصد افزایشی بوده است.

دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران تصریح کرد: در اثر بحران اوکراین شرایط زغال در دنیا سخت شده و قیمت‌ها بالا رفته است. زغالی که سال گذشته 90 دلار بود الان به 400 دلار رسیده است چراکه امروز همه به دنبال زغال هستند.

نقش ایران در حل مشکل انرژی

مساله این است که ایران چقدر می‌تواند از شرایط به وجود آمده بهره برده و بتواند نیاز زغال‌سنگ اروپا را تامین کند؟ به باور کارشناسان در بهار سال جاری که دولت نتوانست از فرصت‌های به وجود آمده حمله روسیه به اوکراین استفاده کند و فولاد مورد نیاز اروپا را تامین کند، در شرایطی که اروپا به فولاد نیاز مبرم داشت و این نیاز را نمی‌توانست از روسیه و اوکراین تامین کند‌، ‌دولت ایران دست به سیاست عجیب افزایش نرخ عوارض صادراتی زد و عملا با این سیاست که کمتر از دو ماه طول کشید، باعث شد اروپا به سمت ترکیه و دیگر کشورها سوق پیدا کند. حالا باید ببینیم ایران چقدر می‌تواند از این فرصت به نفع اقتصاد خود بهره ببرد.

در این خصوص دبیر انجمن زغال‌سنگ ایران با بیان اینکه ایران باید از این موقعیت استفاده کند، ادامه داد: این فرصتی است برای ایران که ذخایر زغال‌سنگ دست‌نخورده را به حرکت در آورد. در این بین انتظار می‌رود که  دولت سنگ‌اندازی نکند و اجازه بدهد قیمت زغال واقعی شود.

انتشار کربن صفر تا سال ۲۰۵۰

مدت‌هاست که دنیا بر لزوم تمرکز بر انرژی‌های پاک و انتشار کربن صفر تاکید دارد. در همین رابطه در بیست و ششمین کنفرانس تغییرات آب و هوایی سازمان ملل متحد که سال گذشته به ریاست بریتانیا با هدف دستیابی به اقدامات آب و هوایی تشکیل شد بر سیاست کربن‌زدایی تاکید شد به این ترتیب معدنکاران دچار این چالش  شدند. البته پیش از این کنفرانس هم معدنکاران بزرگ متعهد شده‌ بودند تا سال ۲۰۵۰ انتشار مستقیم و غیرمستقیم کربن صفر داشته باشند. ۲۸ عضو امضاکننده این تعهد که یک‌سوم صنعت معدن و فلزات جهانی را تشکیل می‌دادند، متعهد شدند که  سالانه پیشرفت خود را در زمینه کربن‌زدایی گزارش دهند.

در این روند اتحادیه اروپا به دنبال آن بود که از کشورهایی واردات مواد معدنی را انجام دهد و یا از صنایعی خرید کند که تولید کربن آنها نزدیک به صفر باشد. در این بین معدنداران دچار چالش کربن‌زدایی شدند، چراکه این بخش باید تولید گازهای گلخانه‌ای را کاهش می‌داد.

از جمله کشورهایی که باید هر چه بیشتر بر سیاست کربن‌زدایی کار می‌کردند، ‌کشور چین بود. سیاست‌های کربن‌زدایی چین از سال ۲۰۲۱ شروع شد و گفته شد برای سال‌جاری میلادی هم استمرار خواهد داشت. چین، بزرگ‌ترین تولید‌کننده انتشار کربن در جهان، گفت که قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ به حداقل انتشار و تا سال ۲۰۶۰ به بی‌طرفی کربن برسد. با این حال، از آنجایی که قیمت زغال‌سنگ کاهشی بود و تولیدکنندگان برق (از زغال‌سنگ) قادر به فروش برق با نرخ بازار بودند، سرعت انتقال به منابع انرژی پایدار به طور قابل توجهی کند پیش می‌رفت.

تاکید شد که در حوزه سرمایه‌گذاری دارایی‌های ثابت، بودجه به سمت ساخت کارخانه‌های انرژی بادی و تاسیسات انرژی خورشیدی در شرق و جنوب چین، ارتقای نیروگاه‌های زغال‌سنگ در بخش شمالی این کشور، کربن‌زدایی و پروژه‌های صرفه‌جویی در انرژی در میان شرکت‌های داخلی فولاد، غیرفلزی، مصالح ساختمانی و پتروشیمی، توسعه زیرساخت‌های جدید مانند 5G  سوق داده خواهد شد.

همچنین گفته شد که توسعه پروژه‌های انرژی خورشیدی و بادی نیز در دستور کار است. در ادامه بانک‌های دولتی تحت فشار هستند  تا وام بیشتری به تولیدکنندگان بدهند و از پروژه‌های بزرگ برای کاهش انتشار کربن حمایت کنند. اما حالا با افزایش تقاضای دنیا برای زغال‌سنگ این سیاست‌ها به طور حتم تحت‌تاثیر قرار خواهد گرفت. تاجایی که در خبرها آمد روس‌ها برای فروش زغال به بازار چین چشم دوخته‌اند.

چشم روس‌ها به بازار چین

تحریم‌های شدید بین‌المللی موجب شده عرضه‌کننده‌های زغال‌سنگ کک‌شو روسیه به دنبال افزایش صادرات به خاور دور باشد. در این بین چین یک مصرف‌کننده اصلی برای روسیه است و نیمی از صادرات زغال‌سنگ آن به این کشور است.

بین ژانویه تا آوریل سال ۲۰۲۲ صادرات زغال‌سنگ کک‌شو روسیه ۴۴ درصد رشد داشته و به 9/11 میلیون تن رسیده است. افت تقاضای داخلی موجب شد عرضه‌کننده‌ها به دنبال فروش صادراتی بیشتر باشند و باتوجه به تحریم‌ها صادرات به آسیا تنها گزینه روی میز بود.

به طوری که سهم بازار آسیا از ۶۴ درصد مدت مشابه سال قبل به ۸۲ درصد رسید و چین نقش اصلی را داشت. صادرات زغال‌سنگ روسیه به چین ۳ برابر و 2/5 میلیون تن ثبت شده است. تجار و مصرف‌کننده‌های چینی پرداخت‌های خود را سریعا با شرایط موجود یوان و روبل وفق دادند. البته در مقابل عرضه‌کننده‌های روس هم باید تخفیف‌های خوبی می‌دادند.

ماه مه‌ زغال‌سنگ روسیه به چین در میانگین ۳۲۸ دلار  در هر تن سی‌اف‌آر فروخته می‌شد در حالی که در آمریکای شمالی ۴۶۶ دلار در هر تن سی‌اف‌آر بود.

  • نویسنده : منیر حضوری