به گزارش جهان صنعت نیوز: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پیش‌بینی خود در مورد مصرف نفت خام در ٢٠٢١ را نسبت به آخرین پیش‌بینی مقدار 230 هزار بشكه افزایش داد كه عمدتا به خاطر واكسیناسیون و شروع به توزیع پول ناشی از قانون بسته تشویقی در آمریكاست. در عراق اكسون‌موبیل احتمالا از حوزه نفتی القرنه غربی بیرون خواهد رفت. این حوزه كه در دوره جنگ ایران و عراق در تصرف نیروهای ایرانی بود ٥٠٠ هزار بشكه در روز تولید دارد.

تکاپوی امارات برای خروج از اوپک

امارات عربی متحده به نظر می‌رسد در پی خروج از اوپك است. این كشور فكر می‌كند كه با استقلال از اوپك می‌تواند به بازیگران صحنه سیاست و انرژی در سطح جهانی نزدیك‌تر شود. ابوظبی در مذاكره با شركت گلوبال‌پلاتس كه اخبار و نشریات انرژی را منتشر می‌كند، به این نتیجه رسید كه نفت خام موربان به عنوان یك نفت خام شاخص برای داد و ستد در سطح جهانی معرفی شود. تاكنون نفت خام‌های برنت و وست‌تگزاس اینترمدییت در سطح جهانی چنین جایگاهی را داشته و در درون اوپك نیز نفت خام‌های سبك ایران، عرب لایت عربستان و دوبی به عنوان معیار عمل می‌كردند. شركت ملی نفت ابوظبی ادنوك و بورس بین‌قاره‌ای در ماه مارس سال جاری رسما شروع معاملات نفت خام موربان را به عنوان ابوظبی اعلام كردند. معرفی اولین قرارداد موربان ICE Futures قرارداد آینده در بورس كالاهای جدید را می‌توان به تصمیم امارات برای گرایش به سمت معاملات آزادانه نفت خام و انعطاف‌پذیری بیشتر برای محافظت در برابر ریسك تفسیر كرد. شركت‌هایی كه موافقت كرده‌اند در این معاملات شریك باشند JXTG، عبارتند از بریتیش پترولیوم، توتال، اینپكس، ویتول، شل، پتروچاینا، جی‌اس كلتكس كره‌جنوبی 9/39 و گوگرد 78/0 درصد API تایلن د. موربان یك نفت شیرین سبك با درجه ویسكوزیته PTT ژاپن است. بر اساس گزارش رویترز، تولید نفت سبك موربان حدود 6/1 تا 7/1 میلیون بشكه در روز است. امارات متحده عربی معمولا نفت را مستقیم به مشتریانش كه عمدتا در آسیا هستند، می‌فروشد.

این كشور سومین تولیدكننده بزرگ عضو اوپك پس از عربستان سعودی و عراق بوده و حدود 5/2 تا ٣ میلیون بشكه در روز نفت تولید می‌كند. در جهان بیشتر از ١٦١ نوع نفت خام وجود دارد كه هر یك از نظر خصوصیات داخلی، كیفیت و میزان نفوذ در بازارهای مصرف جهانی با یكدیگر تفاوت دارند ولی مهم‌ترین عامل، تغییرات قیمت آنها یا برتری یكی بر دیگری كیفیت است. حالا امارات عربی متحده و به‌خصوص ابوظبی در پی آن است كه نقش بیشتری در سیاست و تجارت جهانی داشته باشد، در مسائلی همچون میانجیگری بین طرف‌های درگیر در خصومت‌های محلی و یا بین كشوری، پیشبرد فناوری‌های سبز، تولیدات دفاعی و سرمایه‌گذاری. همچنین شركت ملی نفت ابوظبی (ادناك) در زمینه جاه‌طلبی‌های رهبران امارات به خصوص ولیعهد ابوظبی محمد ‌بن زاید نقش ویژه‌ای دارد. سلطان الجابر رییس ادناك هم‌اكنون رییس شورای عالی امور مالی و اقتصادی نیز هست و همزمان نماینده ویژه امارات در امور تغیییرات اقلیمی است. ادناك قرار است تولید نفت خود را تا ٢٠٣٠ به پنج میلیون بشكه در روز برساند. نكته ظریف اینجاست كه ابوظبی محل استقرار آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA) است.

مسوولان این كشور همیشه از گذار انرژی و رفتن به سمت انرژی‌های پاك سخن گفته و در این مسیر سرمایه‌گذاری می‌كنند. اما در كنار آن در یك لایه استراتژیك دیگر ادناك با برنامه‌ریزی مالی، حقوقی، فناورانه و سیاسی قرار است تولید انرژی فسیلی خود را به دو برابر برساند یعنی از فرصت باقی‌مانده كه در اختیار تولیدكنندگان نفت و گاز است، استفاده كرده و حداكثر منابع فسیلی خود را به سرمایه تبدیل کند. به نظر می‌رسد كه امارات قصد دارد علاوه بر دوری گزیدن از اوپك و ایران، از دیگر همسایگان خود یعنی قطر و عربستان سعودی نیز راه خود را جدا کند. تاسیسات عظیم نگهداری و حمل مواد نفتی در فجیره در بیرون از تنگه هرمز نیز شاهدی است كه امارات مایل نیست بیشتر از این درگیر مسائل خلیج فارس باشد. در بلندمدت امارات به یك چهارضلعی در بخش تقاضا، عرضه، فناوری و سرمایه‌گذاری بین چین، هند، امارات و اسراییل فكر می‌كند؛ چیزی مانند كواد مابین آمریكا، ژاپن، استرالیا، و هند.

خیز قطر برای توسعه LNG

قطر در نظر دارد از ابتدای ٢٠٢٢ صددرصد شركت گاز طبیعی مایع‌شده قطر (QG1) را به تملک شرکت نفت قطر (QP) درآورد.QG1 شركت تولیدكننده LNG در ١٩٨٤ و پس از كشف گنبد شمالی یعنی ذخایر گازی مشترك ایران و قطر تاسیس شد. ظرفیت شركت تولید سالانه ١٠ میلیون تن LNG در ابتدا بود. در گذشته شركت نفت قطر ٦٥ درصد، توتال ١٠ درصد، اگزون‌موبیل ١٠ درصد، ماروبنی 5/7 درصد و میتسویی 5/7 درصد از سهام این شركت را در اختیار داشتند. قطر پس از راه‌اندازی این شركت، با توجه به ذخایر عظیم تازه كشف شده حوزه گازی پارس جنوبی و گنبد شمالی و سرمایه‌گذاری قطر به مقدار 7/28 میلیارد دلار، صنابع تولید LNG خود را توسعه داده و قرار است تا ٢٠٢٧ تولید این كشور به ١٢٦ میلیون تن در سال ارتقا یابد.

وابستگی شدید ایالات متحده به فرآورده‌های نفتی

برای كشورهای بزرگ با مسوولیت‌های ژئوپلیتیكی همچنان قیمت نفت موضوع عمده‌ای است. خانم جنیفر گرانهلم وزیر انرژی آمریكا در تماس خود با وزیر نفت عربستان بر اهمیت همكاری بین‌المللی برای تداوم انرژی با امنیت قابل دسترسی و قیمت قابل تحمل تاكید مكرر کرد. در این میان قیمت نفت متعادل همچنان معیاری برای جریان روان و بدون مانع انرژی در جهان محسوب می‌شود. اگر قیمت نفت با افزایش قابل توجهی به یكباره دچار شود، كشورهای با درآمد كمتر دچار وضعیت ناپایدار خواهند شد و در این میان كشورهای فقیر قاره آمریكا دچار بی‌ثباتی داخلی خواهند شد. اگر قیمت نفت به یكباره كاهش یابد، صنایع نفت غیرمتعارف كشورهای مختلف به خصوص آمریكا در برابر هزینه‌های متعارف نمی‌توانند مقاومت كنند و ورشكسته می‌شوند. در ایالات متحده آمریكا قیمت یك گالن بنزین به ٣ دلار رسید یعنی ٥٠ درصد از دوره ترامپ قیمت آن بیشتر شد.

توزیع مجدد دو میلیارد دلاری بایدن در میان مردم آمریكا قیمت‌های فرآورده‌ها را بیشتر خواهد کرد. فرآورده بنزین همچنان بزرگ‌ترین عامل به وجود آورنده دی‌اكسید‌كربن و دیگر گازهای گلخانه‌ای در آمریكاست.

ضربه جبران‌ناپذیر کرونا به نفت شیل

دولت بایدن بر استفاده از خودروهای الكتریكی تاكید عمده دارد، اما اقتصاد آمریكا به نظر می‌رسد كه به این زودی‌ها دست از سوخت‌های فسیلی دست برنمی‌دارد. بالا رفتن قیمت سوخت تمایل به خرید خودرو برقی را بیشتر می‌كند. اما شیوع بیماری كووید١٩ و سرمای بی‌سابقه زمستان گذشته تولید نفت خام ایالات متحده را از ١٣ میلیون بشکه در یك سال گذشته به ١١ میلیون بشكه رساند. واردات نفت اكنون دوباره شدت گرفته و این باور در حال شیوع است كه نفت شیل از صدمات ناشی از كرونا دیگر نمی‌تواند كمر راست كند. شاید در آینده روزی قیمت خودروی برقی و باتری لیتیومی با هزینه‌های پایین خودروی بنزینی به نزدیك هم برسند اما تا آن زمان همچنان ایالات متحده به نفت و فرآورده‌های آن هم در تولید و هم در واردات وابسته است.

عبور از دوران گذار انرژی با اهرم نفت و گاز

نتیجه‌گیری از این سه رویداد، یعنی تلاش امارات برای معرفی نفت خود به عنوان نفت شاخص جهان، تولید هر چه بیشتر LNG در قطر و وابستگی به مصرف فرآورده‌های نفتی در ایالات متحده آمریكا نشان می‌دهد جهان حامل‌های انرژی‌های فسیلی به انتها نرسیده و در صورت تصمیم‌گیری صحیح اسكناس‌های ناشی از فروش نفت و گاز می‌تواند كشوری را به توسعه برساند؛ توسعه‌ای در خدمت مردم آن سرزمین و ابزاری برای گذشتن از دوران گذر انرژی.

  • نویسنده : عباس ملکی