به گزارش جهان صنعت نیوز: تا جایی که عمق اکتشافات دنیا به 100 متر رسیده در حالی که این شرایط برای ایران بسیار ناچیز و رقمی بین یک تا پنج متر است که به نوبه خود یک فاجعه است. کارشناسان بر این باور هستند که باید این فاصله با تکیه بر دانش روز و تکنولوژی هر چه سریع‌تر پرشود.

لزوم شناسایی پتانسیل‌های زمین‌شناسی و معدنی مناطق مختلف کشور از آنجا احساس می‌شود که بعد از 40 سال به تازگی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری از وجود گل‌فشان‌ها در مرز با ترکمنستان پرده برداشته است چیزی که حتی خود مسوولان استان نیز از وجود آن اطلاعی نداشته‌اند. به این ترتیب هر چه به دانش بها دهیم بهتر می‌توانیم به توسعه کشور کمک کنیم. در همین رابطه روز گذشته نشستی  به همت  مشاور عالی معاون علمی و فناوری رییس‌جمهور و مدیر طرح توسعه نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه زمین‌شناسی، معدن و صنایع معدنی  برگزار شد. در این نشست از مجموعه مستند رخساره زمین: «گل‌فشان، جوش و خروش زمین» رونمایی و بر ترویج و لزوم سرعت‌گیری گنجینه‌های پنهان ‌زمین گردشگری ایران تاکید شد. این مستند، پس از نمایش قسمت اول و دوم مجموعه با محوریت جزیره هرمز و چشمه‌های باداب سورت در قالب سلسله‌ مستندهای رخساره زمین به معرفی چهار گل‌فشان استان گلستان پرداخت.

در همین رابطه ابراهیم کریمی معاونت هماهنگی امور اقتصادی استان گلستان  با بیان اینکه فرصت‌ها و ظرفیت‌های زیادی در حوزه معدن و زمین‌شناسی در استان گلستان وجود دارد که باید به کشور معرفی شود به «جهان‌صنعت» گفت: بزرگ‌ترین معادن زغال‌سنگ کشور در این استان واقع شده که سال‌های متوالی از آن استخراج شده است. همچنین این استان تنها تولیدکننده ید کشور است و از معادن غنی‌ای در این زمینه برخوردار  است که در پی آن ارزآوری خوبی از صادرات این ماده  معدنی به کشورهای اروپایی برای کشور به ارمغان آورده است.

معاونت هماهنگی امور اقتصادی استان گلستان درباره دیگر سوال «جهان‌صنعت» درباره اینکه ضعف ایمنی، بزرگ‌ترین مشکل معادن زغال‌سنگ است و مسوولان استان برای  این مهم چه کرده‌اند، گفت: اتفاقات چند سال اخیر در معادن زغال‌سنگ باعث شده که نسبت به بحث ایمنی جدی‌تر برخورد شود. او درباره این سوال نیز که وضعیت معادن  ید به چه صورت است‌،‌گفت: ازآنجاکه این منبع معدنی در مناطق بیابانی و تقریبا نزدیک به کشورهایی همچون آذربایجان‌، ‌ترکمنستان و قزاقزستان  واقع شده بنابراین اگر به آن توجه نکنیم و میزان استخراج را توسعه ندهیم کشورهای همسایه از آن به نفع خود بهره‌برداری می‌کنند.

کریمی در این نشست با بیان اینکه گاهی مشکل  شناخت و معرفی پتانسیل‌های استان به دلیل نقش‌آفرینی منابع طبیعی بوده و گاهی هم دستگاه‌های دولتی مانع‌تراشی کرده‌اند‌، ‌ادامه داد: خوشبختانه اقدامات بی‌نظیری همچون  شناسایی گل‌فشان‌ها در مناطق مختلف کشور همچون گلستان  می‌تواند به توسعه گردشگری منطقه کمک کند تا از  ظرفیت‌های استان بیشتر استفاده شود. او با اشاره به اینکه گل‌فشان‌ها جذابیت زمین‌شناسی زیادی برای کشور دارند، تصریح کرد: متاسفانه ما در معاونت هماهنگی امور اقتصادی استان گلستان  از برخی گل‌فشان‌ها که در نقطه صفر مرزی با ترکمنستان قرار داشتند اطلاعی نداشتیم که با همت معاونت علمی ریاست‌جمهوری این اتفاق افتاد.

لزوم  تکیه معدن بر تکنولوژی و فناوری روز

در ادامه این نشست کامبیز مهدی‌زاده مدیر طرح توسعه نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری  با تاکید بر اینکه برای رونق معدنکاری باید بر علم‌، دانش و فناوری تکیه کرد، گفت: نمی‌توان با شعار و درآمد بشکه‌های نفتی کشور را ساخت.  نمی‌توان با چکش، اکتشاف کرد. لذا برای رونق معدنکاری و توسعه باید به سمت فناوری و اکتشاف سیستماتیک حرکت کرد.

مهدی‌زاده  با تاکید بر اینکه بخش معدن و زمین‌شناسی باید جذابیت اقتصادی ایجاد کند،‌ ادامه داد: برای این مهم به تجهیزات و دانش نیاز است و به هیچ وجه  با شعار نمی‌شود به عمق رفت. کلمات نمی‌توانند در زمین نفوذ کنند بلکه دانش است که دل زمین را می‌شکافد و به رونق معدنکاری کمک می‌کند.

مدیر طرح توسعه نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با اشاره به اینکه امروز دنیا با بهره از دانش و تکنولوژی روز از اکتشافات معدنی روباز و سطحی به سمت عمق حرکت کرده است، ادامه داد: کشورهای دیگر با کاهش ذخایر معدنی به سمت استفاده از فناوری و نوآوری و اکتشاف ذخایر بزرگ معدنی حرکت کرده‌اند ما هم به ناچار باید همین مسیر را پیش برویم. امروز دنیا به سمت معرفی پدیده‌های ژئوتوریستی و توسعه مطالعات زمین‌شناسی حرکت کرده است. تا جایی که عمق اکتشافات به 100 متر رسیده درحالی‌که این شرایط برای ایران بسیار ناچیز و رقمی بین یک تا 5 متر است که در واقع یک فاجعه است. او اشاره کرد: تصاویری که در اغلب نمایشگاه‌های معدنی به نمایش گذاشته می‌شود همه نشان از اکتشاف در سطح دارند و این نشان می‌دهد دغدغه اکتشافات عمیق در کشور وجود ندارد.  به این ترتیب باید از خواب بیدار شویم و به عمق برویم.

باطله‌های معدنی، الماس خفته

مدیر طرح توسعه نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با اشاره به اهمیت بهره از  باطله‌های معدنی نیز گفت: زمانی باطله‌های معدنی ارزشی نداشتند اما امروز ارزش آنها دوچندان شده است. ‌امروز از باطله‌های  معدنی به عنوان الماس خفته یاد می‌شود چراکه به همان اندازه  مواد معدنی ارزش دارند. اما سوال این است که ما در این حوزه چه کرده‌ایم؟

مهدی‌زاده در ادامه از اهمیت عناصر نادر خاکی سخن گفت و تصریح کرد: چین در زمینه عناصر نادر خاکی در رتبه اول دنیا قرار گرفته و  بعد از چین نیز کشورهای دیگری ازجمله استرالیا، روسیه، هند و برزیل قرار گرفته‌اند که به عنوان پیشتازان این صنعت شناخته می‌شوند.  امروز چین برای تهدید آمریکا روی همین عناصر دست گذاشته است. آنقدر مهم است که در برنامه 100 روزه رییس‌جمهور آمریکا تاکید بر استفاده مجدد از مواد معدنی و عناصر نادر خاکی بوده است. در کنفرانس اخیری نیز که با حضور آمریکا و ژاپن و دیگر کشورها برگزار شد، از لزوم قطع وابستگی کشورها به چین در این زمینه سخن گفته شد.

او تصریح کرد: به این ترتیب از رهبر معظم انقلاب می‌خواهم که دستور دهند در حوزه معدن بیش از اینها به عناصر نادر خاکی بها داده شود. چراکه این عناصر راهبردی و استراتژیک، آینده ایران را می‌سازند. باید بر این مهم تاکید شود که آینده ایران در گرو دلار نفتی و شعار و وعده تو خالی نیست.

ایران؛ بهشت معدنی و زمین‌شناسی کشور

مدیر طرح توسعه نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با اشاره به اینکه ایران بهشت معدنی و زمین‌شناسی کشور است، گفت: متاسفانه ما قدر این موهبت و میراث را ندانسته و برنامه‌ای برایش نداشته‌ایم. هرچند در گذشته اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است اما کافی نبوده است و نیاز به اقدامات بیشتری است.

مهدی‌زاده  با بیان اینکه متاسفانه نتوانسته‌ایم در بحث ژئوتورسیم و میراث زمین‌شناسی کشور به نحو شایسته‌ای عمل کنیم،  تصریح کرد: گل‌فشان  یک پدیده طبیعی است که نشان می‌دهد گل و لای از زمین به سطح آمده و همچون چشمه به جوش و خروش درمی‌آیند. حال که بعد از 40 سال  میراث زمین‌شناسی گلستان از طرف معاونت علمی ریاست‌جمهوری به تصویر کشیده شده، این مهم باید در دولت بعدی هم ادامه پیدا کند چرا که امری ملی بوده و مربوط به دولت یا حزب خاصی نمی‌شود.  او در انتها از برنامه بعدی این معاونت در بررسی پدیده‌های طبیعی استان سیستان و بلوچستان خبر داد.

بخش معدن مهجور مانده است

محمدرضا اسپهبد مشاور طرح توسعه‌، نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه زمین‌شناسی معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با  تاکید بر اینکه باید با تلاش مستمر پدیده‌های زمین‌شناسی را به ملت ایران معرفی کنیم‌، تصریح کرد: متاسفانه بخش معدن و زمین‌شناسی در کشور مهجور مانده‌اند. باعث تاسف است که ما روز به روز از علم زمین‌شناسی فاصله می‌گیریم در حالی که کشورهای دیگر وزارت زمین‌شناسی دارند و با این حوزه به صورت تخصصی برخورد می‌کنند. ما در ایران معادن را به شکل واقعی نمی‌شناسیم و در عین حال به معادن شناسایی شده هم ارج نمی‌نهیم و آن‌طور که شایسته است با آنها برخورد نمی‌کنیم.

مشاور طرح توسعه‌، نوآوری‌ها و فناوری‌های حوزه زمین‌شناسی معدن و صنایع معدنی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری با اشاره به اینکه در کار معدن شاهد تخصص‌گرایی نیستیم، گفت: متاسفانه قصاب محل هم کار معدنی انجام می‌دهد و شروع به معدنکاری می‌کند. این در حالی است که تمرکز بر دانش معدنکاری و زمین‌شناسی باید رکن اصلی جامعه ایران باشد و سرلوحه همه برنامه‌های دولت قرار گیرد.

اسپهبد با اشاره به تفکیک وزارت صنعت و معدن از بازرگانی گفت: اواخر، دولت حسن روحانی از مجلس درخواست شد که  این دو حوزه را از هم تفکیک کند و حوزه صنعت و معدن را از تجارت جدا کند اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد. امیدواریم با آغاز به کار دولت جدید این مهم دوباره پیگیری شود.

 او با اشاره به پتانسیل‌های معدنی و زمین‌شناسی کشور گفت: ایران به گونه‌ای است که همه نوع فعالیت زمین‌شناسی و معدنی را در خود جای داده است. با این همه به نسبت کشورهای مجاور شرایط خوبی نداشته و عقب مانده‌ایم. متاسفانه در کشور ما به زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی آنطور که باید بها داده نمی‌شود و نگاه‌ها واقعی نیست. به این ترتیب باید علم زمین‌شناسی و معدن در زمینه مختلف  پزشکی و ژئوتوریسم و … در کشور رونق پیدا کند.

  • نویسنده : منیر حضوری