محمدصادق جنان‌صفت  * سیدابراهیم رییسی رییس دولت سیزدهم است. او پیش‌تر از این به مدت 40 سال در فعالیت‌های قضایی متمرکز بوده و تاکنون در هیچ دولتی فعالیت بوروکراتیک و یا فنی- کارشناسی انجام نداده است. به همین دلیل است که نقش مشاوران او در ماه‌های نخست فعالیت وی در نقش بالاترین مقام اجرایی بسیار اهمیت دارد. همین مشاوران بوده‌اند که شاید برای وی یک نوشته نسبتا مشروح که در آن از همه چیز آمده بود آماده کردند و وی آن را در مجلس خواند. البته این مساله را نمی‌توان نادیده گرفت که مشاوران وی چیزی را تهیه کردند که رییسی می‌خواست. به هر صورت در سخنان رییسی در روز تحلیف در مجلس چند مقوله بااهمیت دیده می‌شد.

یکی از این مقوله‌ها درباره شفافیت بود که در کانون توجه سیاست‌ورزان و مدیران قرار گرفته است. شاید بهترین کار برای رییس دولت سیزدهم در وفای به عهد و نشان دادن شفافیت به صورت عملی این باشد که فرآیند و روندها و نیز فلسفه پشتیبان انتخاب اعضای کابینه را برای شهروندان تشریح کند. واقعیت این است که دراین‌باره برخلاف دوره‌های پیشین به چشم می‌بینیم که پنهان شدگی در دستور کار است. کاش رییس دولت سیزدهم پیش از اینکه وزیران را به مجلس معرفی کند  و نیز درباره معاونان خود و روسای بانک مرکزی و نیز سازمان برنامه و بودجه با شهروندان گفت‌وگو کرده و کاندیداهای خود را با توضیح درباره هر کدام و دلیل اینکه چرا شایسته‌اند و سابقه و برنامه کارشان چیست را معرفی می‌کرد. به نظر می‌رسد با توجه به سخنان رییس مجلس که قرار است وزیرانی که باید از مجلس رای اعتماد بگیرند اوایل هفته معرفی می‌شوند و مجلس نیز در دو یا شیفت‌کاری با شتاب به وزیران رای خواهد داد در عمل دراین باره شفافیت در عمل نادیده گرفته شد.

یکی دیگر از فرازهای سخنان رییسی متعهد کردن خودش و البته دولتش به وفاق ملی است. ناظران آگاه یادشان می‌آید هرگاه اصلاح‌طلب‌ها از ضرورت وفاق ملی چیزی می‌گفتند تندروهای اصولگرا اصرار داشتند جامعه ایرانی وفاق دارد و اصلاح‌طلب‌ها هستند که در چارچوب وفاق ملی جای ندارند. حالا می‌توان در مسیر شفاف‌سازی که رییس دولت سیزدهم وعده داده و از ضرورت وفاق ملی حرف زده است درباره سازوکار اجرایی و الزام‌های وفاق از نظر خودش و نیز واقعیت‌های سیاسی ایران توضیح خواست. به طور مثال آیا حسن روحانی به عنوان کسی که در هشت سال سپری شده و با بالاترین آرای شهروندان در مقام ریاست‌جمهوری فعالیت کرده است در چارچوب وفاق ملی جای دارد. جایگاه جناح سیاسی مشهور به اصلاح‌طلب‌ها و چهره‌های شاخص این جناح و احزاب و گروه‌های سیاسی آنها در این چارچوب در کجا می‌ایستند. شفافیت یعنی اینکه در کوتاه‌ترین زمان ممکن الزام‌ها و مصداق‌های وفاق ملی تبیین و به اطلاع شهروندان برسد.

اما سخنان رییس دولت سیزدهم درباره رفع تحریم‌ها و اقبال از راه‌حل‌های دیپلماتیک نیز نیاز به شفافیت بیشتر دارد. واقعیت این است که رییسی نیک می‌داند روزگار کسب‌وکار شهروندان و نیز دولت و بنگاه‌ها در اقتصاد به نقطه بسیار سستی رسیده است و برای عبور از این نقطه خطرناک باید سرمایه مالی و نیز اعتماد شهروندان افزایش یابد. این نیز نیاز دارد تا تحریم‌ها برطرف شود. رییس دولت سیزدهم شاید بتواند برای آرامش و آسایش ذهنی و روانی شهروندان کف و سقف خواسته‌های خود را درباره داد‌وستد در میدان مذاکره تعیین کند و به این ترتیب بر شفافیت دراین بخش بیفزاید.