به گزارش جهان صنعت نیوز: این مساله درست در زمانی در حال وقوع است که به تازگی سیف‌الله امیری مدیر کل صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت در نامه‌ای خطاب به مدیرکل دفتر مقررات صادرات و واردات وزارت صمت خبر از آزاد شدن صادرات شمش فولاد داد. در فهرست اعلامی واحدهای مجاز به صادرات شمش فولاد،  بیلت هم وجود داشت. در متن این نامه آمده بود  واحدهای لیست پیوست در صورت رعایت کف عرضه‌ها در بورس کالا به مدت سه ماه از تاریخ  اول خرداد ۱۴۰۰  جهت صادرات محصولات مندرج در جدول پیوست نیازی به تایید دفتر صنایع معدنی در سامانه فرامرزی گمرک جمهوری اسلامی ایران (EPL) را ندارند.

با اینکه صادرات بلیت از طرف وزارتخانه آزاد اعلام شده اما حالا این محصول معدنی در بازار کشورهای حاشیه جنوب خلیج فارس ارزان‌تر خریداری می‌شود.  بیلت که به شمشال نیز معروف است‌، در مرحله فرآوری سنگ‌آهن و قبل از تبدیل به میلگرد قرار دارد.  از نظر طولی اندازه بیشتری نسبت به شمش دارد. دارای سطح دایره‌شکل و مربعی است که عرضی کمتر از 15 سانتی‌متر داشته و سطح مقطع آن، کمتر از 230 سانتیمترمربع است. بیلت، در روش ریخته‌گری مستقیم و یا نورد شمش تولید می‌شود. به آن در همه جای جهان CCM نیز می‌گویند. انعطاف‌پذیری بالا و   ثبات کامل از ویژگی‌های جذاب آن در سطح دنیاست.

کاهش قیمت سنگ‌آهن در سطح جهان

در همین رابطه حمیدرضا رستگار رییس اتحادیه آهن فولاد و فلزات استان تهران در پاسخ  به چرایی قیمت پایین بیلت خریداری شده از سوی کشورهای حاشیه جنوب خلیج‌فارس نسبت به قبل به «جهان‌صنعت» گفت: این موضوع بیشتر تحت‌تاثیر کاهش قیمت سنگ‌آهن در سطح جهان است. به طور طبیعی وقتی قیمت جهانی سنگ کاهش پیدا کند در نتیجه رقابتی بین فروشنده‌ها برای فروش کالا شکل گرفته و خریدار هم از فرصت استفاده کرده  و کالا و محصول مورد نیاز خود را به پایین‌ترین قیمت می‌خرد.

رییس اتحادیه آهن فولاد و فلزات استان تهران با اشاره به اینکه خرید مواد خام و محصولات معدنی از ایران برای خارجی‌ها مقرون به صرفه است، ادامه داد: قیمت آهن و فولاد همیشه در ایران مناسب بوده است. در واقع به دلیل اینکه ایران منابع انرژی ارزان‌قیمتی دارد از جمله برق و گاز و از طرف دیگر هزینه نیروی انسانی هم ارزان است در نتیجه کالا و محصول تولید شده در ایران از نظر کیفیت و قیمت بسیار مناسب برای دیگر کشورها بوده است.

رستگار با بیان اینکه خریداران  مواد خام و محصولات معدنی از ایران استقبال می‌کنند‌، گفت: با توجه به ارزان بودن انرژي به نفع خریداران منطقه است که از ایران خرید کنند. بنابراین کشورهای جنوب خلیج فارس از جمله عمان و قطر  از جمله خریداران محصول معدنی ایرانی هستند. در این روند اگر کاهش قیمتی هم رخ داده تحت‌تاثیر عوامل جهانی بوده است.

تصمیم‌گیری مستلزم پشتوانه علمی

رییس اتحادیه آهن فولاد و فلزات استان تهران در ادامه  با اشاره به اینکه ایران باید بازار خود را تقویت کند، گفت: توجه به بازارها یک اصل مهم و پذیرفته شده است. در واقع اقتصادی می‌تواند پویا باشد که بتواند تعاملاتی با دیگر کشورها داشته باشد و از بحث کمیت به کیفیت برسد. در غیر این صورت مدام درجا می‌زند.

رستگار درباره این پرسش که امروز با وجود آزادسازی صادرات بیلت آیا زیرساخت‌ها فراهم است یا خیر گفت:  بدون پشتوانه علمی و واقعی هیچ تصمیمی درست نیست. ما ابتدا باید کارخانه‌های داخلی را از این محصول معدنی غنی کنیم تا زیرساخت‌ها آماده شود بعد دست به صادرات بزنیم. در این شرایط است که می‌توانیم در بازارهای جهانی هم به شکل توانمند وارد شویم. به این ترتیب  تا جایی که می‌توانیم باید ظرفیت تولید را بالا بریم و بعد با برنامه‌ریزی صادرات داشته باشیم.

او تاکید کرد: فراموش نکنیم که معادن غیرقابل تجدید هستند و در این بین  باید به افزایش کیفیت محصولات معدنی و رشد فرآوری توجه کرد.  امروز کارخانه‌ها از تمام ظرفیت خود استفاده نمی‌کنند درحالی که با بها دادن به آنها و تامین مواد مورد نیاز می‌توان موجب رشد اقتصاد شد. ایران به طور حتم اگر تدابیر درستی اندیشیده شود می‌تواند جزو چند کشور برتر در حوزه فولاد باشد.

رقابت، تعیین‌کننده ماندگاری در بازارها

با داشتن نگاهی جامع به بازارها متوجه می‌شویم که رقابت تعیین‌کننده ماندگاری در بازارهاست. برای داشتن بازار صادراتی ناچار هستیم که استانداردهای تولیدی را به سمت استانداردهای جهانی تغییر دهیم. در این روند بالطبع باید هزینه‌ها مدیریت و  قیمت‌های مناسبی تعیین شوند. ضمن اینکه تمرکز بر نوآوری‌، تحقیق و توسعه باید مورد توجه فعالان حوزه فولاد قرار گیرد.

در این بین اگر بخواهیم فضای صادراتی داشته باشیم چاره‌ای جز رقابت‌پذیری قیمت و کیفیت نداریم که برای این مهم هم باید  بر افزایش تکنولوژی و دانش تمرکز کنیم. در این بین دولت نیز باید شرایطی را به وجود آورد که یک مجموعه تولیدی بتواند در بازارهای  منطقه رقابت کند و خود را به کیفیت‌های استاندارد جهانی نزدیک کند.

معضل تغییر قوانین

 متاسفانه در کشور ما مرتب قانون تغییر می‌کند و تصمیمات کوتاه‌مدت گرفته می‌شود که در این شرایط عملا فرد تولید‌کننده امنیت خاطر نداشته و نمی‌تواند برنامه‌ریزی بلندمدتی داشته باشد تا در بازارهای منطقه و جهانی محصولش را با قیمت پایین و کیفیت بالا  به رقابت بگذارد.

مجلس نیز باید قوانینی را وضع کند تا به نقش مثبت دولت کمک کند. کاهش تعرفه و  تسهیل سیاست‌ها برای کمک به مجموعه‌های تولیدی از جمله این موارد است. در کل انتظار  می‌رود هر سیاست و قوانینی که باعث شود شرایط بهتری از بابت رقابت‌پذیری در بازار منطقه و جهانی داشته باشیم‌، تسهیل شود.

اگر چنین اتفاقی بیفتد طبعا شرکت‌های فولادی می‌توانند محصولات خود را خارج از کشور برده و دست به توسعه صادرات بزنند. مجموعه‌های بزرگ  به طور حتم می‌توانند فضای رقابتی در خارج از کشور ایجاد کنند. به تبع آن در داخل کشور وقتی جا برای عرضه به وجود آید، شرکت‌های کوچک هم می‌توانند در داخل فعالیت کنند.

کاهش تقاضای منطقه در زمینه فولاد

در ادامه سیدرضا شهرستانی، عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در گفت و گو با «جهان صنعت» با بیان اینکه چند موضوع عامل کاهش قیمت بیلت به عنوان یک ماده خام شده،‌ گفت:  اولین و مهم‌ترین عامل کلیدی کاهش  قیمت سنگ‌آهن در سطح جهان است که باعث شده قیمت بیلت هم کاهشی باشد. در واقع  به دلیل اینکه قیمت‌ها کاهش یافته، بازارها  هم حساس‌تر شده‌اند و این موضوع از حوزه خلیج‌فارس و منطقه ما نیز مستثنی نیست.

او به تحریم‌ها به عنوان عامل دوم اشاره و بیان کرد: متاسفانه تحریم‌ها باعث شده که خریداران روی شمش ایران و در کل محصولات فولادی حساس بوده و کمتر به سراغ آن بیایند. درواقع تمایل کشورهای حاشیه خلیج فارس بر نخریدن از ایران است چراکه حاضر نیستند مشکل انتقال پول و ریسک‌های آن را تحمل کنند.

عضو هیات‌مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران ادامه داد: در این بین تعداد مشتری‌های محدودی می‌ماند که در این عرضه ریسک کرده و به سراغ بازارهای ایران می‌آيند، تازه اگر پول را بالا نکشند و سر ما کلاه نگذارند. در نتیجه ما محدودیت داریم و به طور حتم در این بین عده خاصی سود می‌برند. او تاکید کرد: با توجه به مشکل تحریم‌ها باید گفت که اختلاف ۳۰ دلاری خیلی هم خوب است.

شهرستانی درباره این پرسش که آینده بازار سنگ‌آهن را چطور می‌بینید،‌گفت:  با سرعت گرفتن واکسیناسیون در سطح دنیا باور دارم که بازار به همین حالت می‌ماند. خوشبختانه کارها دوباره از سر گرفته شده و ساخت و ساز شروع می‌شود. کارخانه‌هایی که بیکار مانده  بودند، دوباره شروع به فعالیت می‌کنند. در نتیجه توقع تغییر زیادی در حوزه سنگ‌آهن نداریم. این وضعیت دست کم تا یک سال دیگر پابرجاست و بعد از آن روند کاهشی‌تری را پیش می‌گیرد.

پتانسیل ضعیف خاورمیانه

به باور برخی دیگر از کارشناسان با اینکه بازار منطقه همیشه قابلیت خوبی داشته است اما در هر مرحله‌ای سیاست دولت‌ها تغییر کرده است و شرایط را برای ما دشوار کرده است. به این ترتیب در حال حاضر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس برای بازار ایران چالش ایجاد می‌کنند. به این ترتیب بازار کشورهای حاشیه خلیج فارس برای صادرات فولاد ایران مناسب نیست. ضمن اینکه شورای همکاری کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در حال تصویب بخشنامه‌ای بوده تا محدودیت واردات برای محصولات فولاد میانی ایجاد کرده و عوارض برای واردات ببندند. در نتیجه این تصمیم طبیعتا ایران بازار خود را تا حدودی از دست می‌دهد.

به این ترتیب اغلب نگاه‌ها به سمت چین رفته است. از آنجا که چین  واردات  محصولات میانی و مواد اولیه سنگ‌آهن را آزاد کرده است، برای کشورهایی همچون ایران جذاب‌تر است. ضمن اینکه محدودیت‌هایی هم روی صادرات گذاشته است. این مساله نوید آن را می‌دهد که چین بازار مناسبی برای ایران است و باید روی آن تمرکز کرد.

  • نویسنده : منیر حضوری