به گزارش جهان صنعت نیوز: درآمد سالانه خانوار شهری و روستایی نیز طبق اعلام مرکز آمار 112/5 و 63/7 میلیون تومان بوده که نسبت به سال 99 به ترتیب 50/5 و 51/5 درصد رشد نشان می‌دهد. با در نظر گرفتن تورم نقطه‌ای حدود 35 درصدی سال گذشته می‌توان گفت که رشد حقیقی درآمد خانوارها در نقاط شهری و روستایی به ترتیب 15 و 16 درصد بوده است. بالاتر بودن درآمد خانوارها نسبت به هزینه‌ها اگرچه سردرگم‌کننده به نظر می‌رسد، اما با در نظر گرفتن شتاب رشد تورم در 4 ماهه امسال و افزایش هزینه‌های تامین معیشت باید گفت که شاهد عقبگرد رفاهی خانوارها بوده‌ایم.

درآمد و هزینه شهرنشینان

مرکز آمار در تازه‌ترین بررسی‌های خود، وضعیت دخل و خرج خانوارها در سال گذشته را به تصویر کشید. گزارش ارائه شده نشان می‌دهد که متوسط هزینه کل خالص سالانه یک خانوار شهری در سال 1400 برابر با 93 میلیون تومان بوده که نسبت به رقم مشابه سال قبل از آن 49 درصد رشد داشته است. به این ترتیب متوسط هزینه ماهانه خانوار شهری در سال گذشته 7 میلیون و 750 هزار تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن 4/50 درصد بوده است. از کل هزینه‌های سالانه خانوار شهری، حدود 27 میلیون تومان آن مربوط به هزینه‌های خوراکی و دخانی با سهم 27 درصدی و 69 میلیون تومان آن مربوط به هزینه‌های غیرخوراکی با سهم 73 درصدی بوده است. در بین هزینه‌های خوراکی و دخانی، بیشترین سهم با 21 درصد مربوط به هزینه‌ گوشت و در بین هزینه‌‌های غیرخوراکی بیشترین سهم با 49 درصد مربوط به هزینه مسکن، سوخت و روشنایی بوده است. مقایسه آمارها نشان می‌دهد که هزینه‌های خوراکی خانوارهای شهری در سال قبل در مقایسه با سال 95، 3/5 برابر شده است.

اما بررسی وضعیت درآمدی خانوارهای شهری در سال گذشته نشان می‌دهد که متوسط درآمد سالانه‌ آنها 112 میلیون و 400 هزار تومان بوده که نسبت به سال قبل از آن، 50/5 درصد افزایش داشته است. متوسط درآمد ماهانه خانوار شهری نیز 9 میلیون و 368 هزار تومان در سال گذشته بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن 50/7 درصد بوده است. به این ترتیب به نظر می‌رسد در سال گذشته رشد متوسط درآمد سالانه خانوارهای شهری بیشتر از رشد متوسط هزینه کل سالانه بوده است. از آنجا که تفاوت میزان رشد درآمدها و هزینه‌ها چندان زیاد نیست می‌توان اعلام کرد که کل درآمد خانوارهای شهری صرف هزینه‌های تامین زندگی شده است. با بررسی منابع تامین درآمد خانوارهای شهری مشخص می‌شود که 6/32 درصد آن از مشاغل مزد و حقوق‌‌بگیری، 5/16 درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و 9/50 درصد از محل درآمدهای متفرقه تامین شده است.

درآمد و هزینه روستانشینان

بر اساس اطلاعات مرکز آمار، متوسط درآمد سالانه خانوارهای روستایی در سال گذشته 63 میلیون و 700 هزار تومان بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن 51/5 درصد بیشتر شده است. در عین حال متوسط هزینه سالانه یک خانوار روستایی نیز 52 میلیون تومان بوده که نسبت به سال قبل از آن 4/52 درصد بیشتر شده است.

متوسط رشد ماهانه هزینه خانوارهای روستایی نیز در سال قبل 4 میلیون و 500 هزار تومان بوده که نسبت به سال 99 معادل 57 درصد رشد داشته است. درآمد خانوار روستایی نیز طبق اعلام مرکز آمار 5 میلیون و 300 هزار تومان در ماه بوده که نسبت به سال 99 معادل 6/51 درصد رشد نشان می‌دهد. با مقایسه این اعداد روشن می‌شود که درآمد روستانشینان نسبت به هزینه‌های آنها بیشتر بوده با این حال درصد رشد هزینه‌ها از درصد رشد درآمدها بیشتر بوده است. مقایسه آمارها نشان می‌دهد که هزینه‌های خوراکی خانوارهای شهری در سال قبل در مقایسه با سال 95، 3/5 برابر شده است.

 طبق اطلاعات ارائه شده، 9/33 درصد از منابع تامین درآمد خانوارهای روستایی از مشاغل مزد و حقوق‌‌بگیری، 31/2 درصد از مشاغل آزاد کشاورزی و غیرکشاورزی و 35 درصد نیز از محل درآمدهای متفرقه خانوار تامین شده است. از هزینه‌ کل سالانه‌ خانوار روستایی نیز 24 میلیون و 650 هزار تومان با سهم 40 درصدی مربوط به هزینه‌‌های خوراکی و دخانی و 67  میلیون و 848 هزار تومان آن با سهم 60 درصدی مربوط به هزینه‌‌های غیرخوراکی بوده است. در بین هزینه‌های خوراکی و دخانی، بیشترین سهم مربوط به هزینه‌ آرد، رشته، غلات، نان و فرآورده‌های آن و گوشت به میزان 22 و 21 درصد و در بین هزینه‌های غیرخوراکی نیز بیشترین سهم با 31 درصد مربوط به مسکن بوده است.

رشد حقیقی درآمد و هزینه

با نگاهی به اطلاعات منتشر شده مشخص می‌شود که درصد تغییرات درآمد و هزینه خانوارهای شهری و روستایی در سال گذشته نسبت به مدت مشابه سال 99 چندان متفاوت نبوده است. به عبارتی میزان هزینه‌ها و درآمدها تقریبا به یک اندازه تغییر کرده است. اما برای مشخص شدن رشد حقیقی درآمدها لازم است نگاهی به وضعیت شاخص تورمی نیز بیندازیم. آن‌طور که مرکز آمار اعلام کرده، نرخ تورم پایان سال گذشته نسبت به مدت مشابه سال 99 برابر با 6/34 درصد بوده است. با توجه به این آمار تورمی و محاسبه تفاضل آن با درصد رشد نقطه‌ای درآمد خانوارها می‌توان گفت که رشد حقیقی درآمد شهری‌ها و روستایی‌ها به ترتیب  15 و 16 درصد بوده است. در عین حال رشد حقیقی هزینه‌ها نیز در مقایسه با تورم نقطه‌ای سال گذشته به ترتیب 14 و 17 درصد برای خانوارهای شهری و روستایی بوده است.

این اطلاعات نشان می‌دهد که دخل و خرج خانوارها بالاتر از شاخص تورمی قرار گرفته است. اما آیا این موضوع می‌تواند معیار درستی برای اعلام بهبود در وضعیت دخل و خرج شهرنشینان و روستانشینان باشد؟ برای پاسخ به این مساله لازم است که نگاهی به وضعیت اقتصادی کشور در چند ماه گذشته داشته باشیم. اگر نگاهی به وضعیت شاخص تورمی و تغییرات قیمت کالاها در چهار ماهه ابتدای امسال بیندازیم مشخص می‌شود که وضعیت رفاهی خانوارها دچار عقب‌ماندگی شده است. در همین رابطه می‌توان تغییرات رشد دستمزد و رشد شاخص قیمت مصرف‌کننده را معیار قرار داد. بر اساس آخرین آمار تورمی منتشر شده که مربوط به تیر ماه امسال است، نرخ تورم نقطه‌ای و سالانه خانوارها به ترتیب 54 و 5/40 درصد بوده است. در عین حال رشد حداقل دستمزدها نیز 38 درصد بوده است.

با لحاظ کردن موارد یادشده در فرمول محاسبه درآمد واقعی، رشد درآمد واقعی خانوارها در چهار ماه اخیر حدود 17 درصد خواهد بود. این مساله نشان می‌دهد که با وجود مصوبه دولت برای افزایش 38 درصدی حداقل دستمزد کارگران برای سال جاری، درآمد خانوارها در سایه رشد هزینه‌ها و تورم ذوب شده است. برای این منظور می‌توان نیم نگاهی به تورم نقطه‌ای 87 درصدی خوراکی‌ها داشت که سهم 26 درصدی در سبد معیشتی خانوار دارد. همین یک شاخص خود نشان می‌دهد که تا چه اندازه درآمد خانوارها در برابر هزینه‌ها ناچیز است. به این ترتیب بالاتر بودن درصد رشد هزینه و درآمدها از شاخص تورمی در سال گذشته نباید ما را دچار سردرگمی کند، چه آنکه با وجود تغییرات وسیع رشد قیمت کالاها به ویژه کالاهای خوراکی بهبود درآمد خانوار نیز از دست رفته است. به این ترتیب شاهد کوچک شدن سبد مصرفی مردم و عقب‌ماندگی رفاهی خانوارها بیش از پیش هستیم.

با نگاهی به وضعیت پراکندگی درآمدی در سال گذشته نیز می‌توان مقایسه دقیقی از وضعیت رفاهی خانوارها ارائه داد. طبق اعلام مرکز آمار، ضریب جینی در پایان سال گذشته به عدد 0/338 رسیده که عدد بالایی محسوب می‌شود. هرچند این عدد در سال 99 برابر با 4006/0 بوده که بالاتر از عدد سال گذشته است، با این حال کاهش اتفاق افتاده در این ضریب بسیار ناچیز است. بنابراین می‌توان گفت که این عدد نشان از نابرابری بالای درآمدی بین خانوارها دارد؛ مساله‌ای که در آمارهای تورمی اقلام مصرفی نیز به وضوح دیده می‌شود.

دخل و خرج استانی خانوارها

بررسی متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار شهری نشان می‌دهد که استان تهران با 137 میلیون و 690 هزار تومان بیشترین و استان کرمان با 51 میلیون و 620 هزار تومان کمترین هزینه را در سال 1400 داشته‌اند.  همچنین استان تهران با 159 میلیون و 884 هزار تومان بیشترین و استان کرمان با 71 میلیون و 128 هزار تومان کمترین متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهری را در سال 1400 به خود اختصاص داده است.

بررسی متوسط هزینه کل سالانه یک خانوار روستایی نیز نشان می‌دهد استان البرز با 84 میلیون و 329 هزار تومان بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با 25 میلیون و 358 هزار تومان کمترین هزینه را در سال 1400 داشته‌اند. همچنین استان البرز با 115 میلیون و 112 هزار تومان بیشترین و استان سیستان و بلوچستان با 25 میلیون و 793 هزار تومان کمترین متوسط درآمد سالانه یک خانوار روستایی را در سال 1400 به خود اختصاص داده است.

در خصوص بهره‌مندی از لوازم عمده زندگی نیز، مقایسه درصد خانوارهای شهری استفاده‌کننده از لوازم عمده زندگی نشان می‌دهد که خانوارهای استفاده‌‌کننده اتومبیل شخصی از 1/53 به 9/53 درصد، یخچال فریزر از 9/71 به 8/70 درصد، جاروبرقی از 5/91 به 1/92 درصد، ماشین لباسشویی از 3/87 به 1/88، ماشین ظرفشویی از 6/7 به 3/8، اجاق گاز از 9/98 به 8/98 و مایکروویو و فرهای‌ هالوژن‌دار از 4/12 به 9/11 درصد از سال 99 نسبت به سال 1400 تغییر یافته است.  در مناطق روستایی نیز، مقایسه درصد خانوارهای روستایی استفاده‌کننده از لوازم عمده زندگی نشان می‌‌دهد خانوارهای استفاده‌کننده اتومبیل شخصی از 1/34 به 9/35، یخچال فریزر از 7/52 به 2/55، اجاق گاز از 3/98 به 5/98، جاروبرقی از 5/67 به 9/68، ماشین لباسشویی از 1/58 به 8/59 و مایکروویو و فرهای‌ هالوژن‌دار از 6/1 به 1/2 از سال 99 به سال 1400 درصد تغییر یافته است. همچنین درصد خانوارهای روستایی استفاده‌کننده از ماشین ظرفشویی با از 4/0 به 5/0 درصد رسیده است. درمجموع این اطلاعات نشان می‌دهد که بهره‌مندی خانوارها از لوازم عمده زندگی به دلیل افزایش هزینه‌ها با افت قابل‌توجهی همراه شده است.